<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="B09n0037">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Supplement to the Dazangjing, Electronic version, No. 37 集量論釋略抄</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大藏經補編數位版, No. 37 集量論釋略抄</title>
			<author><name role="" type="person">呂澂</name>輯</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>BuBian</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">B</idno>.<idno type="vol">9</idno>.<idno type="no">37</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 23:22:45 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Supplement to the Dazangjing</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大藏經補編</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">集量論釋略抄</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入（版本一），CBETA 人工輸入（版本二）</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【補編】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB30039">
				<charName>CBETA CHARACTER CB30039</charName>
				<mapping cb:dec="1013079" type="PUA">U+F7557</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24360</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>熱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[烈-列+執]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2015-01-22">
			<name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0179a" n="0179a"/>
<lb ed="B" n="0179a01"/><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>集量論釋略抄</cb:jhead></cb:juan><byline cb:type="editor"><name role="" type="person">呂澂</name></byline>
<lb ed="B" n="0179a02"/>
<lb ed="B" n="0179a03"/><cb:div type="other"><head>凡例</head>
<lb ed="B" n="0179a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0179a0401"><p xml:id="pB09p0179a0401">一･集量論本及釋･皆陳那晚年所作。暢生平之心得。摧異論而無餘･洋洋巨觀･允爲宗極。顧梵筴旣亡･唐譯隨失･
<lb ed="B" n="0179a05"/>番藏僅存傳本･亦以推崇法稱･無所闡揚･聖言晦采･蓋已久矣。今輯陳那量論･特表而出之。</p></item>
<lb ed="B" n="0179a06"/><item xml:id="itemB09p0179a0601"><p xml:id="pB09p0179a0601">二･集量所詳･在現比二量･餘相似義･附隨而見。論本二百五十頌。次第六品。大都先出正宗･後申徵破･科段如別。
<lb ed="B" n="0179a07"/>今抄畧要。但錄本宗。所破各家･擧目列末。</p></item>
<lb ed="B" n="0179a08"/><item xml:id="itemB09p0179a0801"><p xml:id="pB09p0179a0801">三･番藏集量本･釋･Tshad-ma kun-las btus-pa（ḥi hgrel-ba）均有二譯。一爲堪布金鎧。gsel-gyigo-cha
<lb ed="B" n="0179a09"/> 度語信慧･dad-pa ces-rab 仝譯･畧稱金本。一爲堪布寶持護･nor-hdsin bsrun-ba 度語師子幟･seṅ
<lb ed="B" n="0179a10"/>rgyal 仝譯･畧稱寶本。二者先後無考。審其文義･似金本先出･故多訛畧･寶本乃重翻訂正･然以理門格量･猶不備
<lb ed="B" n="0179a11"/>也。今據番藏柰旦版<note place="inline">（mdo ce 函一至一八〇頁･載金本頌･釋･及寶本釋･）</note>及曲尼版･<note place="inline">（同函一至八五頁･載寶本頌及釋･）</note>對勘二
<lb ed="B" n="0179a12"/>本･折衷文義･期得其眞。</p></item>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0180a" n="0180a"/>
<lb ed="B" n="0180a01"/><item xml:id="itemB09p0180a0101"><p xml:id="pB09p0180a0101">四･陳那著述･簡奧難知･此徵諸奘譯緣論等籍而可見者。今抄轉譯･更恐逆臆失眞･故循文繹意･不務支蔓。頌本
<lb ed="B" n="0180a02"/>章句･畧存其式。意在引發研尋･示要而已。暢譯全文。俟諸博學。</p></item>
<lb ed="B" n="0180a03"/><item xml:id="itemB09p0180a0301"><p xml:id="pB09p0180a0301">五･集量所宗。理門導首。奘師歷學五印･習論三周･歸譯理門･輙遺本論･蓋以此也。然不勘集量･門論幽微亦未易
<lb ed="B" n="0180a04"/>曉。今逐論文･編號便勘。凡本論文段･記數弧內･所對文段･記數其下。如記<note place="inline">（二）七八</note>者･謂本論引文第二段･當理
<lb ed="B" n="0180a05"/>門第七十八段･對檢「理門證文」本<note place="inline">（七八）二</note>處卽得。餘從是例。</p></item>
<lb ed="B" n="0180a06"/><item xml:id="itemB09p0180a0601"><p xml:id="pB09p0180a0601">六･晚近治印度邏輯而稱擧集量者･有印度人費氏。S. C. Vidyabhusana. 其先著印度中世邏輯。The mediaeval
<lb ed="B" n="0180a07"/> school of Indian logic, 1909. 論及集量･列名擧義･備爲錯亂。後重著印度邏輯全史。The History
<lb ed="B" n="0180a08"/> of Indian logic, 1921. 更張舊說･誤解猶半。今一一附爲辨正･以杜訛傳。</p></item>
<lb ed="B" n="0180a09"/><item xml:id="itemB09p0180a0901"><p xml:id="pB09p0180a0901">七･是抄所據原論･承北京圖書館通融郵借柰旦版本･乃得對勘完篇･誌此以表感謝。</p></item></list></cb:div>
<lb ed="B" n="0180a10"/>
<lb ed="B" n="0180a11"/>
<lb ed="B" n="0180a12"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0181a" n="0181a"/>
<lb ed="B" n="0181a01"/>
<lb ed="B" n="0181a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">集量論本科段</cb:mulu><head>集量論本科段（依寶本）</head>
<lb ed="B" n="0181a03"/><p xml:id="pB09p0181a0301">大文六品都二百五十三頌</p>
<lb ed="B" n="0181a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a0401">一現量品<note place="inline">三段四十六頌</note>
<lb ed="B" n="0181a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a0501">一歸敬緣起<note place="inline">一頌</note></item>
<lb ed="B" n="0181a06"/><item xml:id="itemB09p0181a0601">二初分申宗<note place="inline">十二頌</note></item>
<lb ed="B" n="0181a07"/><item xml:id="itemB09p0181a0701">三後分旁破<note place="inline">五段</note>
<lb ed="B" n="0181a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a0801">一破成難論<note place="inline">四頌半</note>二破正理<note place="inline">四頌半（金本缺一句）</note>三破勝論<note place="inline">四頌</note>四破數論<note place="inline">八頌半</note>五破彌曼薩<note place="inline">十一頌半</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="B" n="0181a09"/><item xml:id="itemB09p0181a0901">二爲自比量品<note place="inline">二段五十二頌</note>
<lb ed="B" n="0181a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a1001">一初分申宗<note place="inline">二十四頌半</note></item>
<lb ed="B" n="0181a11"/><item xml:id="itemB09p0181a1101">二後分旁破<note place="inline">五段</note>
<lb ed="B" n="0181a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a1201">一破成難論<note place="inline">二頌半</note>二破正理<note place="inline">三頌</note>三破勝論<note place="inline">六頌半（金本缺一頌）</note>四破數論<note place="inline">十頌</note>五破彌曼薩<note place="inline">五頌半（金本缺一句）</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="B" n="0181a13"/><item xml:id="itemB09p0181a1301">三爲他比量品<note place="inline">二段五十四頌</note>
<lb ed="B" n="0181a14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0181a1401">一辨能所立<note place="inline">二段</note></item>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0182a" n="0182a"/>
<lb ed="B" n="0182a01"/><item xml:id="itemB09p0182a0101">一初分申宗<note place="inline">二頌</note></item>
<lb ed="B" n="0182a02"/><item xml:id="itemB09p0182a0201">二後分旁破<note place="inline">四頌半</note></item></list></item>
<lb ed="B" n="0182a03"/><item xml:id="itemB09p0182a0301">二辨因及似因<note place="inline">二段</note>
<lb ed="B" n="0182a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a0401">一初分申宗<note place="inline">二段</note>
<lb ed="B" n="0182a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a0501">一辨因<note place="inline">十五頌</note>二辨似因<note place="inline">十頌半（金本缺一頌）</note></item></list></item>
<lb ed="B" n="0182a06"/><item xml:id="itemB09p0182a0601">二後分旁破<note place="inline">二段</note>
<lb ed="B" n="0182a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a0701">一破因異說<note place="inline">四段</note>
<lb ed="B" n="0182a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a0801">一破成難論<note place="inline">五頌半（金本缺一頌）</note>二破正理<note place="inline">五頌</note>三破勝論<note place="inline">一頌半</note>四破數論<note place="inline">六頌半（金本缺一頌）</note></item></list></item>
<lb ed="B" n="0182a09"/><item xml:id="itemB09p0182a0901">二破似因異說<note place="inline">三段</note>
<lb ed="B" n="0182a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a1001">一破成難論<note place="inline">二頌（金本缺半頌）</note>二破正理<note place="inline">一頌（金本缺一句）</note>三破勝論<note place="inline">半頌</note></item></list></item></list></item></list></item>
<lb ed="B" n="0182a11"/><item xml:id="itemB09p0182a1101">四觀喩及似喩品<note place="inline">二段二十一頌</note>
<lb ed="B" n="0182a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a1201">一初分申宗<note place="inline">二段</note>
<lb ed="B" n="0182a13"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0182a1301">一辨喩<note place="inline">十一頌（金本多半頌）</note>二辨似喩<note place="inline">二頌</note></item></list></item>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0183a" n="0183a"/>
<lb ed="B" n="0183a01"/><item xml:id="itemB09p0183a0101">二後分旁破<note place="inline">三段</note>
<lb ed="B" n="0183a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0183a0201">一破成難論<note place="inline">三頌半</note>二破正理<note place="inline">三頌（金本缺一頌）</note>三破勝論<note place="inline">一頌半</note></item></list></item></list></item>
<lb ed="B" n="0183a03"/><item xml:id="itemB09p0183a0301">五觀遮詮品<note place="inline">二段五十五頌</note>
<lb ed="B" n="0183a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0183a0401">一破聲量<note place="inline">二段</note>
<lb ed="B" n="0183a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0183a0501">一破彌曼薩<note place="inline">二十三頌（金本缺一頌半）</note>二破勝論<note place="inline">三十一頌三句（金本缺一頌）</note></item></list></item>
<lb ed="B" n="0183a06"/><item xml:id="itemB09p0183a0601">二破喩量<note place="inline">一句</note></item></list></item>
<lb ed="B" n="0183a07"/><item xml:id="itemB09p0183a0701">六觀過類品<note place="inline">三段二十五頌</note>
<lb ed="B" n="0183a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0183a0801">一初分申宗<note place="inline">二十頌</note></item>
<lb ed="B" n="0183a09"/><item xml:id="itemB09p0183a0901">二後分旁破<note place="inline">三段</note>
<lb ed="B" n="0183a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB09p0183a1001">一破成難論<note place="inline">一頌</note>二破正理<note place="inline">一頌</note>三破餘宗<note place="inline">一頌</note></item></list></item>
<lb ed="B" n="0183a11"/><item xml:id="itemB09p0183a1101">三總結全論<note place="inline">二頌</note></item></list></item></list></cb:div>
<lb ed="B" n="0183a12"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0184a" n="0184a"/>
<lb ed="B" n="0184a01"/><cb:div type="other"><head>集量論釋</head>
<lb ed="B" n="0184a02"/><byline cb:type="author">軌範師域龍造</byline>
<lb ed="B" n="0184a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">現量品第一</cb:mulu><head>現量品第一</head>
<lb ed="B" n="0184a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0184a0401"><l>歸敬爲量･利諸趣･</l><l>示現･善逝･救護者･</l><l>釋成量故集自論･</l><l>於此總攝諸散義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184001" n="0184001"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0184a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0184a0501">今此論端以因果圓滿讚說爲量世尊･應致皈依。因謂誓願･方便･果謂爲自･爲他･如次
<lb ed="B" n="0184a06"/>當說利樂･示現･善逝･救護･四義。敬此具德大師已･爲釋成量義故･從自所作正理門等
<lb ed="B" n="0184a07"/>一切量論總集其義成茲集量･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184002" n="0184002"/>遮止他所說量故･及說自量功德故･又此論中分
<lb ed="B" n="0184a08"/>別所量義者･依量而起故･及多所倒執故。／此中･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0184a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0184a0901"><l><note place="inline">（一）七六</note>現及比爲量･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0184a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0184a1001">唯說二量。／何以故･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0184a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0184a1101"><l><note place="inline">（二）七八</note>二相所量故。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0184a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0184a1201">所量唯有自相･共相･更無其餘。當知以自相爲境者是現･共相爲境者是比。／若以所
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0185a" n="0185a"/>
<lb ed="B" n="0185a01"/>謂無常等相取色等境･或非一時所取･此復云何。雖有其義･亦由所量相合。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0185a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0185a0201"><l>合說･無餘量。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0185a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0185a0301">謂先未設假名但取色等･境已･次由共相分別無常･如是由意結合無常色等･故非餘
<lb ed="B" n="0185a04"/>量。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0185a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0185a0501"><l>多識･亦非異。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0185a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0185a0601">或可難言此乃多識於彼義各別知者･亦不得成異量。／何以故･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0185a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0185a0701"><l>無合故･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0185a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0185a0801">若以多識說爲量者･此量應成不相合。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0185a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0185a0901"><l>如念。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0185a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0185a1001">譬如念･欲等･皆依前心所分別義･不成餘量。／此中･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0185a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0185a1101"><l><note place="inline">（三）七九</note>現量離分別･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0185a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0185a1201">謂若有智無分別者･是爲現量。／所謂分別復如何者。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0186a" n="0186a"/>
<lb ed="B" n="0186a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0186a0101"><l><note place="inline">（四）八〇</note>名類等相蒙。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186003" n="0186003"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0186a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0186a0201">若於勝意樂聲立名差別說爲善相･於諸種類聲說爲家牛･於諸功德聲說爲白物･於
<lb ed="B" n="0186a03"/>諸作業聲說爲能飮･於諸實事聲說爲有角･此等隨一相屬皆成差別。餘復有以一空
<lb ed="B" n="0186a04"/>無異門差別一切義者。若離此等分別乃爲現量。／先言五根。且依根境二法乃生諸
<lb ed="B" n="0186a05"/>識･由何立名從根不從境耶。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0186a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0186a0601"><l><note place="inline">（五）八一</note>爲不共因故･</l><l>依根說彼名。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0186a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0186a0701">立名不依色等境者･色等亦與他身意識等相共故。唯於不共施設假名･如說皷聲及
<lb ed="B" n="0186a08"/>與麥芽。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186004" n="0186004"/>卽眼等識依顯現法･離名想心･成其現量。／若五識一向無分別者･於色
<lb ed="B" n="0186a09"/>等和合境･所緣云何。又諸根自相･謂各有其自境非事自相者･復云何說。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0186a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0186a1001"><l><note place="inline">（六）八二</note>多義所成故･</l><l>爲自相共境。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0186a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0186a1101">以彼多事所合故･說爲各根和合共行之境･非無差異分別。／卽此義云･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0186a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0186a1201"><l><note place="inline">（七）八三</note>若法有多事･</l><l>非根悉分別･</l><l>各自所觸證･</l><l>離名言･根境。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186005" n="0186005"/></l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0187a" n="0187a"/>
<lb ed="B" n="0187a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0187a0101">如是且說五根所生現量智無分別。／依餘意樂復論其他。亦俱以離分別而說。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0187a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0187a0201"><l><note place="inline">（八）八四</note>意緣及貪等</l><l>自證、無分別。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187006" n="0187006"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0187a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0187a0301">若意亦緣色等境時。如所受相而轉。此無分別。又貪瞋癡苦樂等。不待根故。唯自證是
<lb ed="B" n="0187a04"/>現量。／如是。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0187a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0187a0501"><l><note place="inline">（九）八五</note>又諸觀行者</l><l>離敎觀唯義。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0187a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0187a0601">諸觀行者離敎分別觀察唯義。亦是現量。／<note place="inline">（一〇）八七</note>若貪等自證是現量者。豈分別識亦現量
<lb ed="B" n="0187a07"/>耶。實無是義。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0187a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0187a0801"><l>但許自證性。</l><l>非境分別故。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0187a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0187a0901">彼於境義有貪愛等雖非現量。然說自證則無過失。此等亦顯現故。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0187a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0187a1001"><l><note place="inline">（一一）八八</note>錯亂。俗有智･</l><l>比量及所生。</l><l>念。欲。似現量。</l><l>謂於陽燄等。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0187a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0187a1101">且錯亂智者。如於陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>等分別爲水等故。是似現量。俗有者。增益餘義而分別彼體故。
<lb ed="B" n="0187a12"/>亦似現量。比量及彼果智。皆分別先前所受故。亦非現量。／復次。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0188a" n="0188a"/>
<lb ed="B" n="0188a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a0101"><l><note place="inline">（一二）八六</note>有用分別故。</l><l>說量有果性。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0188a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0188a0201">此說量果不如外執離量有體。但智成果。卽彼生時有境界相。謂具作用分別。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0188a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a0301"><l><note place="inline">（一三）八六</note>設施爲量性。</l><l>無用則不成。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0188a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0188a0401">如果似因而生說爲取因。彼無作用不成。今此亦爾。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0188a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a0501"><l>自證亦是果。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0188a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0188a0601">此中識顯現二種而生。謂顯現自體及境界。依此二種有所自證。卽爲量果。／何以故。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0188a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a0701"><l>由彼决定義。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0188a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0188a0801">若識以所俱境爲義時。卽有與彼相類各別自證。分別欲不欲義。／若唯外義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188007" n="0188007"/>作
<lb ed="B" n="0188a09"/>所量時。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0188a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a1001"><l>卽彼顯現境</l><l>爲量。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0188a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0188a1101">此亦唯識自證自體。無所觀待顯現彼境。而爲彼量。／何以故。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0188a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0188a1201"><l>能量彼。</l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0189a" n="0189a"/>
<lb ed="B" n="0189a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0189a0101">如如義相白非白等識上顯現。卽彼證知諸相量彼彼境。如是如是施設量與所量。以
<lb ed="B" n="0189a02"/>一切法無作用故。／卽此義說。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0189a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0189a0301"><l>所量。彼顯現。</l><l>量及量果者。</l><l>彼取。自證故。</l><l>此三無有異。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189008" n="0189008"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0189a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0189a0401">所云識有二相。云何當知。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0189a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0189a0501"><l>境識及識別。</l><l>以爲心二相。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0189a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0189a0601">境者。謂色等。識者。謂顯現彼。境識者。卽與境相類似之識。凡識皆顯現彼義及自體。不
<lb ed="B" n="0189a07"/>爾境體卽識體者。兩者應成無別。或則後時生識應不得取昔境。何以故。非彼境界故。
<lb ed="B" n="0189a08"/>以是凡識應具二相。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189009" n="0189009"/></p></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0189a09"/>
<lb ed="B" n="0189a10"/>
<lb ed="B" n="0189a11"/>
<lb ed="B" n="0189a12"/>
<lb ed="B" n="0189a13"/>
<lb ed="B" n="0189a14"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0190a" n="0190a"/>
<lb ed="B" n="0190a01"/>
<lb ed="B" n="0190a02"/>
<lb ed="B" n="0190a03"/>
<lb ed="B" n="0190a04"/>
<lb ed="B" n="0190a05"/>
<lb ed="B" n="0190a06"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0191a" n="0191a"/>
<lb ed="B" n="0191a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">爲自比量品第二</cb:mulu><head>爲自比量品第二</head>
<lb ed="B" n="0191a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0191a0201"><l>比二類。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0191a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0191a0301">爲自比量及爲他比量。／此中。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0191a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0191a0401"><l>爲自。</l><l><note place="inline">（一四）九〇</note>三相因觀義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191001" n="0191001"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0191a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0191a0501">由下所說三相之因觀所比義。是謂爲自比量。／此復。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0191a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0191a0601"><l>果如前。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0191a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0191a0701">如前現量依二種分別相以說量果。今此亦爾。／若彼二量俱有分別相者。其異云何。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0191a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0191a0801"><l>彼二</l><l>境及體不似。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0191a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0191a0901">現比二量所緣境界各異。其相別故。自體亦異。／於此比量分別境體二事者。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0191a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0191a1001"><l>非自相所顯。</l><l>異取故。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0191a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0191a1101">現比二量如其自體。所取各異。／若現量境爲聲所詮而成所比。亦見比量得轉現境
<lb ed="B" n="0191a12"/>如觸由色知耶。此不得爾。現量所轉者皆非比量境。何以故。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0192a" n="0192a"/>
<lb ed="B" n="0192a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0192a0101"><l><note place="inline">（一五）八九</note>彼餘。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0192a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0192a0201">云彼餘者。但以前所見色爲因而比所觸。是則彼色離現量相。別由所觸共法以成比
<lb ed="B" n="0192a03"/>量。不可說爲現量所作差別。故無二量一和合境。／若現量無言說者。卽見等境說名
<lb ed="B" n="0192a04"/>見等。當復云何。此無有礙。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0192a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0192a0501"><l>見等門所顯。</l><l>皆非詮自相。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0192a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0192a0601">以見聞覺知相門而詮諸義。應知卽非自相。如是眼識所見境界。亦由意識分別爲靑。
<lb ed="B" n="0192a07"/>乃立靑名。／此復。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0192a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0192a0801"><l>以名知異詮。</l><l>是意識二相。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0192a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0192a0901">眼識所受離非靑等境。意識亦得而施言詮。此卽意識二相。所謂非自相所顯者。故義
<lb ed="B" n="0192a10"/>自體是現量境。意詮共相則比量境。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192002" n="0192002"/>／三相因者謂何。今文當說。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0192a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0192a1101"><l>所比。彼類有。</l><l>彼無處則無。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192003" n="0192003"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0192a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0192a1201">所比<note place="inline">宗一</note>者。法所差別之有法。<note place="inline">（一六）九一</note>此有法中依於共相。從現或比見有彼法。又所比同類<note place="inline">同
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0193a" n="0193a"/>
<lb ed="B" n="0193a01"/>品</note>中亦由共相或全或分見有彼法。何以不定。說唯同類有･不說同類唯有故。更求決
<lb ed="B" n="0193a02"/>定･說彼無處無。彼無處<note place="inline">異品</note>者。謂非所比之餘･亦非所比相違。所立中有･彼類中有･彼
<lb ed="B" n="0193a03"/>無處無･是因三相･由以分別有因之法。／卽以是故得說彼爲智耶。不爾。云何。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0193a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0193a0401"><l>此是成智者･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0193a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0193a0501">如何得成。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0193a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0193a0601"><l><note place="inline">（一七）九二</note>作能知力故。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0193a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0193a0701">此謂三相因作能知增上力故。彼觀待分別自體･說爲分別之因･亦如作者無待不成。
<lb ed="B" n="0193a08"/>／卽由所說三相因中･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0193a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0193a0901"><l>各相及互二･</l><l>義准成非因。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0193a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0193a1001">以各自相成非因者･謂所比有中･彼同類無･彼無處有。彼同類有中･所比是無･無處是
<lb ed="B" n="0193a11"/>有。又無處無中･所比是無･彼類亦無。以互具二成非因者･謂所比有中･同類是無･無處
<lb ed="B" n="0193a12"/>是有。又所比有中･彼無處無･同類亦無。又彼同類有中。彼無處無･所比亦無。卽從是等
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0194a" n="0194a"/>
<lb ed="B" n="0194a01"/>成六似因･義准可知。／如說･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0194a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a0201"><l>聲常･所作故･</l><l>礙故･非量故･</l><l>無礙故･聞故。</l><l>無常･眼見故。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0194a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0194a0301">此中･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0194a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a0401"><l>或說比餘法･</l><l>以因不亂故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194004" n="0194004"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0194a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0194a0501">或有說言･以烟爲因･得知與彼相應之火･非相應地･是故烟所比者唯餘法火。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0194a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a0601"><l>或說比相屬･</l><l>二者幷成故。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0194a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0194a0701">餘復說言･宗中火地二者世間共知･無容比度･但二相屬爲烟所比。／･且難初計･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0194a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a0801"><l>若法已成因･</l><l>因復何所比。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0194a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0194a0901">餘法火中烟已可得･今擧烟因･更復比何。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0194a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a1001"><l>又何故不許</l><l>所比是有法。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0194a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0194a1101">火與彼地相應･由烟可得･火爲所比･彼地何故不許如火亦爲所比。／又難後計･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0194a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0194a1201"><l>相屬無二法。</l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0195a" n="0195a"/>
<lb ed="B" n="0195a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0195a0101">云相屬者･如云有烟處乃有火･此則可爾･無有與火或烟二法爲相繫者。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0195a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0195a0201"><l>復應成六囀･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0195a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0195a0301">又說相屬･有所屬者爲火･應成第六囀聲･謂彼之火。／今云彼處有火是第一囀･若以
<lb ed="B" n="0195a04"/>爲相屬者･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0195a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0195a0501"><l>不說･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0195a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0195a0601">如是未說與自相屬者何･不成所比。／若復･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0195a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0195a0701"><l>依義故･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0195a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0195a0801">謂說彼有火言以義准知相屬者･前擧方便亦不能比。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0195a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0195a0901"><l>與因不相應。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0195a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0195a1001">此不能顯與因相應不離故。／如烟與地非定相應而成所比･今說相屬何不亦爾。安
<lb ed="B" n="0195a11"/>立有異故。何者･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0195a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0195a1201"><l>以因法决定･</l><l>餘處能顯示･</l><l>有此卽可知</l><l>有法成就彼。</l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0196a" n="0196a"/>
<lb ed="B" n="0196a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0196a0101">若於餘處見火與烟曾不相離･次於餘境惟見烟時･亦得說彼有火･如是成就彼處與
<lb ed="B" n="0196a02"/>火相應。不爾･所立地烟皆各各別･如何可成。此依共相而說有烟則有火故･以是因法
<lb ed="B" n="0196a03"/>得於餘處顯示決定。非唯法爲所立･亦非相屬。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0196a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0196a0401"><l>因所顯示法･</l><l>審察復有餘。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0196a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0196a0501">若因於法見決定者･與法相應有法亦成。／此中･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0196a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0196a0601"><l><note place="inline">（一八）九四</note>一義有多法･</l><l>因非悉分別･</l><l>唯定相屬者･</l><l>簡別餘得知。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0196a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0196a0701">如火有<g ref="#CB30039">𤍠</g><g ref="#CB08504">𦦨</g>等差別･非悉由烟所解･以不定故。唯就彼相屬者說･卽諸實德等爲火所
<lb ed="B" n="0196a08"/>必具者。此唯由非實德等簡別得成･如是不見非火一切法故･得成爲火。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0196a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0196a0901"><l>由德･香･好香･</l><l>彼殊勝･如次･</l><l>簡別非實等･</l><l>了知優曇華。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196005" n="0196005"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0196a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0196a1001">此中由德簡別非實非業･香簡餘德･好簡餘香･乃至殊勝簡餘非優曇華･由以各各簡
<lb ed="B" n="0196a11"/>別能知。／不爾･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0196a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0196a1201"><l>若因如所見</l><l>方成能立者･</l><l>應不知一切･</l><l>或一切皆知。</l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0197a" n="0197a"/>
<lb ed="B" n="0197a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0197a0101">譬如於火見烟･後時欲如彼轉乃得分別者･此決不成･亦如一切非火諸法後時不可
<lb ed="B" n="0197a02"/>得故。或火所有光<g ref="#CB08504">𦦨</g>等差別法一切能知。然今但以共相簡別非火而得了別。以是當
<lb ed="B" n="0197a03"/>知能立門中所見相者皆非差別自相。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0197a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0197a0401"><l>無有共相故･</l><l>不成所餘法。</l><l>不見多依故･</l><l>無異･亦非一。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0197a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0197a0501">且火法外無有具彼火共相者･故不成餘法。又非見依一切故･無有二性相共。但以相
<lb ed="B" n="0197a06"/>似而說･轉一所依･亦轉一切･實是多法。如是當知所比者唯有少分。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0197a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0197a0701"><l><note place="inline">（一九）九五</note>由此少分理･</l><l>卽彼諸多法･</l><l>亦不越所相</l><l>能分別･非餘。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0197a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0197a0801">謂烟亦唯煙性<g ref="#CB08504">𦦨</g>性等分･不越於火定相隨逐･得成分別。其實性等則非･以違越不定
<lb ed="B" n="0197a09"/>故。／復說頌言･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0197a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0197a1001"><l>定隨所相者</l><l>是因所了別･</l><l>非諸差別法･</l><l>於彼不定故。</l></lg>
<lb ed="B" n="0197a11"/><lg xml:id="lgB09p0197a1101"><l>非因相屬義</l><l>悉了別所相･</l><l>亦見不定故･</l><l>唯差別能知。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197006" n="0197006"/></l></lg></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0197a12"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0198a" n="0198a"/>
<lb ed="B" n="0198a01"/>
<lb ed="B" n="0198a02"/>
<lb ed="B" n="0198a03"/>
<lb ed="B" n="0198a04"/>
<lb ed="B" n="0198a05"/>
<lb ed="B" n="0198a06"/>
<lb ed="B" n="0198a07"/>
<lb ed="B" n="0198a08"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0199a" n="0199a"/>
<lb ed="B" n="0199a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">爲他比量品第三</cb:mulu><head>爲他比量品第三</head>
<lb ed="B" n="0199a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0199a0201"><l><note place="inline">（二〇）九三</note>爲他比量者･</l><l>顯自所觀義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199001" n="0199001"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0199a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0199a0301">如自以因知有相法･欲他亦知･說三相言･是謂爲他比量。於言因中設智果名故。<note place="inline">（二一）一</note>卽彼
<lb ed="B" n="0199a04"/>能立三相隨有未說･皆成缺過。／且諸因明論中於爲他比說所比法爲宗･其義如何。
<lb ed="B" n="0199a05"/>今答此問･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0199a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0199a0601"><l>此中說所比</l><l>謂是因境義。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0199a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0199a0701">外論諸分中說所比･非能立性･生猶豫故。今謂因境之義乃爲所立。／此復･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0199a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0199a0801"><l><note place="inline">（二二）二</note>唯所說自體･</l><l>己欲。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0199a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0199a0901">云自體者･是所立體･不爲能立･由是遮遣似因似喩。彼雖待成･然本不欲爲所立故。云
<lb ed="B" n="0199a10"/>己所欲者･不待自論･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199002" n="0199002"/>隨有所說。／此復･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0199a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0199a1101"><l><note place="inline">（二三）三</note>有法中</l><l>現･比･及所信･</l><l>共知･不相違。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199003" n="0199003"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0199a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0199a1201">於諸宗中皆欲成立法以差別有法･彼有法中卽應無有餘現量比量自敎及共許法
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0200a" n="0200a"/>
<lb ed="B" n="0200a01"/>違遣所立･是謂不違。唯此顯示所立圓滿･否則相似。如說聲非所聞･甁等是常･量不能
<lb ed="B" n="0200a02"/>量境等･此皆違其所許･說爲似宗。若本不共無有比量･而是世間共知･亦得與違。如說
<lb ed="B" n="0200a03"/>懷兔非月･以有體故。此皆遮遣法自相門･如是應知於法有法差別及自性亦有其例。
<lb ed="B" n="0200a04"/>如說一切言皆虛妄･意謂凡有言辭彼皆不實･此能詮言應在所遣･是卽兩者自性相
<lb ed="B" n="0200a05"/>違。言所詮義唯此是實･亦復不成･則爲兩者差別相違。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200004" n="0200004"/>／<note place="inline">（二四）四</note>諸正理者說･宗因相返
<lb ed="B" n="0200a06"/>名曰宗違･是爲宗過･如說聲常･一切無常故。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0200a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0200a0701"><l>若宗因相違</l><l>說宗過･非理。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0200a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0200a0801">此說宗與因違･又是宗過･兩俱非理。／所以者何。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0200a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0200a0901"><l><note place="inline">（二五）五</note>由諸不善學<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200005" n="0200005"/></l><l>以異法喩說･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0200a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0200a1001">且說違宗非理･以此依異喩方便理無違故。異喩能說無所立處亦復無因･卽顯聲非
<lb ed="B" n="0200a11"/>一切故無無常。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0200a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0200a1201"><l><note place="inline">（二六）六</note>卽由合知因･</l><l>不成。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200006" n="0200006"/></l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0201a" n="0201a"/>
<lb ed="B" n="0201a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0201a0101">說宗過亦非理。此由合說聲非一切爲因･而犯不成･聲卽攝在一切中故･又此因是宗
<lb ed="B" n="0201a02"/>一分故。若聲與餘法合以說一切･聲攝於內･非一切因不成。若除聲說一切･如是非一
<lb ed="B" n="0201a03"/>切因同宗差別･卽宗一分爲因･亦是不成。如說聲無常･以無常故･此是不成因過･喩復
<lb ed="B" n="0201a04"/>有過･不關於宗。／成質難論以此相違攝似因中･卽由此相･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0201a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0201a0501"><l>無相違。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0201a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0201a0601">彼論復說相違有二･與宗義相違及與能立邊相違･此中二皆不具･故非相違因過。／
<lb ed="B" n="0201a07"/>說所立已･今當說因。此中･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0201a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0201a0801"><l><note place="inline">（二七）七</note>有宗法是因･</l><l>又多彼相似･</l><l>以故因等義</l><l>先當廣顯示。</l></lg>
<lb ed="B" n="0201a09"/><lg xml:id="lgB09p0201a0901"><l><note place="inline">（二八）八</note>宗法於同品</l><l>有･無･俱･三類。</l><l>此三於異品･</l><l>有･無･俱･各三。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201007" n="0201007"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0201a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0201a1001">此中詳說宗法故･先當觀察。<note place="inline">（二九）九</note>如彼言宗法者･於義不成。何以故･非許有法爲宗故。然此
<lb ed="B" n="0201a11"/>無過。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0201a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0201a1201"><l><note place="inline">（三〇）一〇</note>總攝爲宗故･</l><l>或法･或有法･</l><l>非總･但彼分･</l><l>假說爲所立。</l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0202a" n="0202a"/>
<lb ed="B" n="0202a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0202a0101">理應總攝之義乃爲所比･如前已辨。然彼總宗所攝一分･唯法或有法･亦得假說爲宗･
<lb ed="B" n="0202a02"/>因是彼法故無失。如說布衣。／此復。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0202a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0202a0301"><l><note place="inline">（三一）一一</note>因依俱許說。</l><l>若兩俱･隨一･</l><l>顚倒･及猶豫･</l><l>依不成･皆非。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0202a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0202a0401"><note place="inline">（三二）一二</note>此中兩俱成顚倒者･義准非因･如說聲是無常･眼所見故。又有隨一成顚倒者･如對聲
<lb ed="B" n="0202a05"/>顯論者說所作性。兩俱或隨一成猶豫者･如於烟有疑而成立火。有法不成者･如說我
<lb ed="B" n="0202a06"/>體周遍･隨處有樂等故･／又此宗法性中･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0202a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0202a0701"><l>不許亦非破。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0202a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0202a0801">譬如兩俱隨一不成･或猶豫因。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202008" n="0202008"/></p></cb:div>
<lb ed="B" n="0202a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0202a0901"><l><note place="inline">（三三）一三</note>兩俱極成者･</l><l>乃爲破或立。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0202a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0202a1001">若非宗法･必俱許者始成能破･如說聲是眼所見性。又俱許乃爲能立･如說聲由緣別
<lb ed="B" n="0202a11"/>而差異故。異此卽非立破。／此云何知･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0202a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0202a1201"><l><note place="inline">（三四）一四</note>復以已成說。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202009" n="0202009"/></l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0203a" n="0203a"/>
<lb ed="B" n="0203a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0203a0101">若已成就宗法性者乃爲能立･已成就非宗法者乃爲能破。／云宗法爲能立性者･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0203a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0203a0201"><l><note place="inline">（三五）一七</note>非有法互成･</l><l>及法･成有法･</l><l>但法成法故。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0203a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0203a0301"><note place="inline">（三六）一六</note>此中有說由有法成有法･如以烟立火。此不應理。此中非欲分別「彼火是有･」但說「
<lb ed="B" n="0203a04"/>彼處如是･」若卽以烟成立相應火者･應是宗義一分爲因。亦非所比火中得說見烟･
<lb ed="B" n="0203a05"/>火已共知。應成無比量故。是故言彼處者决定說地･地卽有法。此法･有法･非以德與有
<lb ed="B" n="0203a06"/>德方便差別･但由所立能立說故･無有過失。又非以有法成立於法･如說以火立觸･例
<lb ed="B" n="0203a07"/>前可知。<note place="inline">（三七）一五</note>又非以法成立有法･如說一最勝體是有･見與諸差別法相隨故。此中亦但成
<lb ed="B" n="0203a08"/>立諸差別法定有一因･譬如木片等。是故唯以餘法爲所立。／何以故･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0203a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0203a0901"><l><note place="inline">（三八）一八</note>如是成有法。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0203a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0203a1001">云如是者･卽彼餘法差別有法･而爲所立。亦以是故･得成因法與所立法互不相離。
<lb ed="B" n="0203a11"/>復有異方便故應說･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0203a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0203a1201"><l><note place="inline">（三九）一九</note>由宗因門說･</l><l>若有所不樂</l><l>由此應成故･</l><l>當知彼是難。</l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0204a" n="0204a"/>
<lb ed="B" n="0204a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0204a0101">如說聲非是常･業亦應常故･常應可得故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204010" n="0204010"/>此是取因及宗爲門立難･以有所執
<lb ed="B" n="0204a02"/>而另立應成故。以先有執無質礙故爲常･今但由宗以說過難。／旣唯宗法爲因･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0204a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0204a0301"><l><note place="inline">（四〇）二二</note>若說因宗隨･</l><l>宗無因非有･</l><l>於此五囀喩･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0204a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0204a0401"><note place="inline">（四一）二〇</note>如有說言･聲是無常･所作非常故･常非所作故･此中雖無宗法･然有喩相故。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0204a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0204a0501"><l><note place="inline">（四二）二三</note>由合而知因。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0204a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0204a0601"><note place="inline">（四三）二一</note>如是由合而顯宗法･可說聲是所作･或非非所作。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0204a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0204a0701"><l><note place="inline">（四四）二四</note>若由遮顯說･</l><l>則當成無因･</l><l>以二喩立故。</l><l>具相亦無異。</l></lg>
<lb ed="B" n="0204a08"/><lg xml:id="lgB09p0204a0801"><l>應成非有法･</l><l>先有所許故。</l><l>如是說因宗</l><l>有過故成破。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204011" n="0204011"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0204a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0204a0901"><note place="inline">（四五）二五</note>於宗法性分別是因非因･故前頌說於同品有無俱等･<note place="inline">（四六）二六</note>此中以一切義爲品･依所立法
<lb ed="B" n="0204a10"/>共相而相類相似者･是爲同品。此復於所立法･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0204a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0204a1101"><l><note place="inline">（四七）三〇</note>無異說卽彼。</l><l>顯示於餘處。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0204a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0204a1201"><note place="inline">（四八）三一</note>若如是說同品中有者･</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0205a" n="0205a"/>
<lb ed="B" n="0205a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0205a0101"><l>同品應成宗･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0205a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0205a0201">若以無異性說同品･彼應亦爲宗耶。／不說分別･則有此過。然非無異･此謂甁等所有
<lb ed="B" n="0205a03"/>無常･卽非所立。以是･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0205a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0205a0401"><l>有異故不許。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0205a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0205a0501">說此同品有者應理。／次復於所不樂異品唯遮止有。故說爲無。<note place="inline">（四九）二七</note>且異品者。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0205a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0205a0601"><l>彼餘及相違</l><l>二皆非異品･</l><l>應成無有因･</l><l>以相違簡別。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0205a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0205a0701">若同品所餘爲異品者･因莫不轉異品･應無有因。如所作性･無常同品中有･而彼無常
<lb ed="B" n="0205a08"/>所餘苦無我等亦有故。若與同品相違爲異品者･應唯所立相簡別者知其爲異。如說
<lb ed="B" n="0205a09"/>火有煖觸･由彼得知無煖冷觸以爲異品･其非冷煖卽不可知。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0205a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0205a1001"><l><note place="inline">（五〇）二八</note>故無同爲性。</l><l>因相雖是一･</l><l>亦得知多義。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0205a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0205a1101">如是以同品無處爲異品。云異品無者･卽是同品無處非有之義。所作性於無常以是
<lb ed="B" n="0205a12"/>爲因･於無我等亦然･彼等無處亦無故。／<note place="inline">（五一）二九</note>所作旣是無常無我等所共･將如成立甁等
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0206a" n="0206a"/>
<lb ed="B" n="0206a01"/>爲猶豫因耶。不爾。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0206a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0206a0201"><l>雖共･定相隨。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0206a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0206a0301">非諸共相皆生猶豫。如說所作是甁･現見衣等無甁處亦所作･此則猶豫。謂無常無我
<lb ed="B" n="0206a04"/>等是所作者･於彼無處曾所未見･是以具足因相有所簡別得成爲因。<note place="inline">（五二）三二</note>／卽宗法性別
<lb ed="B" n="0206a05"/>爲三類･所謂於同品有･無･及有無俱。及字後加･遮錯解故。此等各別有三･謂同品有者
<lb ed="B" n="0206a06"/>於異品有･無･及有無俱。如是同品無及俱中同此分別。<note place="inline">（五三）三三</note>若無同品爲異品者･如立無常･
<lb ed="B" n="0206a07"/>對不許空等法時如何說耶。此無猶豫･彼法旣無･决定不轉･故無有過。<note place="inline">（五四）三四</note>九種宗法擧例
<lb ed="B" n="0206a08"/>釋成･如次當說。所量性故聲常･所作性故無常･無常故勤發･所作故常･所聞故常･勤發
<lb ed="B" n="0206a09"/>故常･無常故勤發･勤發故無常･無礙故常。<note place="inline">（五五）三五</note>攝此頌言。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0206a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0206a1001"><l>所量･作･無常･</l><l>所作･聞･勤發･</l><l>無常･勤･非觸･</l><l>此九･成常等。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206012" n="0206012"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0206a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0206a1101"><note place="inline">（五六）三六</note>如是分別應說因･或相違･或不定性。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0206a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0206a1201"><l><note place="inline">（五七）三七</note>此中同品有</l><l>或俱･異品無･</l><l>是因。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206013" n="0206013"/></l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0207a" n="0207a"/>
<lb ed="B" n="0207a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0207a0101"><note place="inline">（五八）四〇</note>唯此二者是因。或同品有･異品是無。或同品俱･異品是無。此九句初後三中･取中間因。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0207a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0207a0201"><l><note place="inline">（五九）三八</note>此顚倒･</l><l>相違。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0207a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0207a0301"><note place="inline">（六〇）四一</note>如上倒說故･異品中有或俱･而同品無。此第二三中取初後因。復有能害所立餘相違
<lb ed="B" n="0207a04"/>法･如以異分積聚性故成立爲餘法用･如是亦能成立積聚性餘法。此成多種義故･卽
<lb ed="B" n="0207a05"/>彼二因所攝故･不異九句。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0207a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0207a0601"><l><note place="inline">（六一）三九</note>餘不定。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0207a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0207a0701"><note place="inline">（六二）四二</note>所餘五者･因或相違皆不可决･說爲不定･是猶豫原因之義。／<note place="inline">（六三）四三</note>復於一切因等相中･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207014" n="0207014"/></p></cb:div>
<lb ed="B" n="0207a08"/>
<lb ed="B" n="0207a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0207a0901"><l>樂說一數性。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0207a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0207a1001">此意依類及事而言･一數者･謂若有因皆屬同類中有。以是爲所樂說。／何以故･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0207a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0207a1101"><l><note place="inline">（六四）四四</note>兩違則疑故。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0207a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0207a1201">若有所說因相兩違而一處者･見成猶豫。如所作性及所聞性･兩者依聲則生疑惑是
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0208a" n="0208a"/>
<lb ed="B" n="0208a01"/>常･無常。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0208a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0208a0201"><l><note place="inline">（六五）四五</note>如是二疑因･</l><l>獨亦不决定。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0208a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0208a0301">譬如以非眼所見性及現量性･說聲非實･非業･此則不定･故應樂說一性。／依此樂說
<lb ed="B" n="0208a04"/>一性･不將有猶豫决定俱不成者耶。無如是過。何以故･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0208a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0208a0501"><l>成就二相者</l><l>相互不樂說。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0208a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0208a0601">此中具猶豫决定二相者･互生疑惑･不審是何･是爲相違决定。／若不相違各具因相･
<lb ed="B" n="0208a07"/>如所作故無常･又勤發故無常･此亦得决定耶。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0208a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0208a0801"><l>若不出一性･</l><l>多亦無有違。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0208a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0208a0901">此中成一義故･雖是多法･說爲一性亦不相違。／<note place="inline">（六六）四六</note>且應四類爲猶豫因･同異品中俱有
<lb ed="B" n="0208a10"/>故･如何所聞性以不共故亦爲猶豫。<note place="inline">（六七）四七</note>若所立法是不共･彼所差別遍攝一切･因於彼爲
<lb ed="B" n="0208a11"/>猶豫因･是卽疑因所攝･且一邊顚倒故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208015" n="0208015"/><note place="inline">（六八）四八</note>若因一切皆共･無所簡別･卽於所共兩
<lb ed="B" n="0208a12"/>俱不違･故爲疑因。其依同品俱分者･簡別餘故･亦得爲因･是謂差別。／<note place="inline">（六九）四九</note>若時許有聲性
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0209a" n="0209a"/>
<lb ed="B" n="0209a01"/>是常･所聞性亦得爲因耶。如不能說所作等是無常因･容有此義。然兩俱可得一義爲
<lb ed="B" n="0209a02"/>相違故･是猶豫因。此唯依現及敎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209016" n="0209016"/>力故思求决定。<note place="inline">（七〇）五〇</note>攝上頌言･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0209a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0209a0301"><l>若不共･及共･</l><l>又相違决定･</l><l>是諸一切法</l><l>於彼爲疑因。</l></lg>
<lb ed="B" n="0209a04"/><lg xml:id="lgB09p0209a0401"><l><note place="inline">（七一）五二</note>觀宗法審察･</l><l>與所樂顚倒･</l><l>成違害･猶豫･</l><l>此外無似因。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0209a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0209a0501">若害違意樂爲相違因者･如積聚性因云何不成不爲他用。以有爲他用之因故。復云
<lb ed="B" n="0209a06"/>何不成相違决定。不見猶豫･非彼類故。但於爲他用差別義成顚倒故･而爲相違。如是
<lb ed="B" n="0209a07"/>意樂成立非積聚他所用･而非積聚現比不得無有其法･故無猶豫･成相違因。又如觀
<lb ed="B" n="0209a08"/>察成違害者･倒立有法自性差別･亦說相違。如以勤發性因說聲非聲･及非所聞･是二
<lb ed="B" n="0209a09"/>皆以法所差別之有法爲所立故。／次復說言･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0209a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0209a1001"><l><note place="inline">（七二）五一</note>謂法及有法</l><l>自性及差別･</l><l>隨一倒立故･</l><l>無害爲相違。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209017" n="0209017"/></l></lg></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0209a11"/>
<lb ed="B" n="0209a12"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0210a" n="0210a"/>
<lb ed="B" n="0210a01"/>
<lb ed="B" n="0210a02"/>
<lb ed="B" n="0210a03"/>
<lb ed="B" n="0210a04"/>
<lb ed="B" n="0210a05"/>
<lb ed="B" n="0210a06"/>
<lb ed="B" n="0210a07"/>
<lb ed="B" n="0210a08"/>
<lb ed="B" n="0210a09"/>
<lb ed="B" n="0210a10"/>
<lb ed="B" n="0210a11"/>
<lb ed="B" n="0210a12"/>
<lb ed="B" n="0210a13"/>
<lb ed="B" n="0210a14"/>
<lb ed="B" n="0210a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0211a" n="0211a"/>
<lb ed="B" n="0211a01"/>
<lb ed="B" n="0211a02"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0212a" n="0212a"/>
<lb ed="B" n="0212a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">觀喩似喩品第四</cb:mulu><head>觀喩似喩品第四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212001" n="0212001"/></head>
<lb ed="B" n="0212a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0212a0201"><l>所說三相因。</l><l>已善成宗法。</l><l>次餘二種相</l><l>由喩能顯示。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0212a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0212a0301">諸因明論中說因方便唯詮宗法。如說所作性故。知屬於聲。所餘二相彼未詳故。今以
<lb ed="B" n="0212a04"/>喩顯。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0212a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0212a0501"><l><note place="inline">（七三）五三</note>有因宗所隨。</l><l>宗無因不有。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212002" n="0212002"/></l><l>一切喩中說</l><l>同法。及餘。二。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0212a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0212a0601">一切者。次所說。<note place="inline">（七四）五四</note>且同法者。如說聲無常。勤發性故。若勤發者見彼無常。猶如甁等。又異
<lb ed="B" n="0212a07"/>法者。若是其常見非勤發。此中亦是由能立門說成所立。具此二喩。決定顯示因宗不
<lb ed="B" n="0212a08"/>離。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0212a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0212a0901"><l><note place="inline">（七五）五五</note>遮非又重遮。</l><l>故無相亦成。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0212003" n="0212003"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0212a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0212a1001">前者同法所說遮非。後者異法重說遮彼。是故不許常法。亦得成異法喩。／<note place="inline">（七六）五六</note>若第一同
<lb ed="B" n="0212a11"/>法說因爲宗所隨。第二異法何不亦說因無宗不有。乃作宗無因非有耶。以如是說能
<lb ed="B" n="0212a12"/>顯彼因同品定有異品則無。倒說則非。如說甁喩。因是隨宗。亦得說宗是隨因耶。此不
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0213a" n="0213a"/>
<lb ed="B" n="0213a01"/>得說。不遍同品因則所立不隨故。／復次。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0213a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0213a0201"><l><note place="inline">（七七）五七</note>合等。轉非說。</l><l>應非作成常。</l><l>無常故所作。</l><l>又不遍。不樂。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213004" n="0213004"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0213a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0213a0301">若異法如同說諸非作彼是其常者。則應以非作故成不許常。若同法如異說諸無常
<lb ed="B" n="0213a04"/>彼是所作者。此復應以無常故成其所作。皆非所說。復於不遍法勤勇所發因中有如
<lb ed="B" n="0213a05"/>是過。謂電等非勤發應是常。或無常應是勤發。此皆成不樂說。／<note place="inline">（七八）五九</note>爲要具二喩言方爲
<lb ed="B" n="0213a06"/>能立。或但隨一。以是因故。應說二類。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213005" n="0213005"/>若不爾者。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0213a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0213a0701"><l>說一。或不說。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213006" n="0213006"/></l><l>應能成立共。</l><l>不遍･及相違。</l><l>故說喩當二。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0213007" n="0213007"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0213a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0213a0801">若唯說同法者。所立無處或亦有因。則成共不定。若唯說異法者。所立同類或是無因。
<lb ed="B" n="0213a09"/>則成不共不定。若俱不說二者。同品或無。異類或有。則成相違。<note place="inline">（七九）六〇</note>是故決定遮止相違不
<lb ed="B" n="0213a10"/>定。喩當說二。<note place="inline">（八〇）六一</note>若此一分已成者。隨說一言亦爲能立。如聲。分別二義故。或隨一義准說
<lb ed="B" n="0213a11"/>二故。不必具說。／<note place="inline">（八一）六二</note>又於義比量中唯見此理。因於所比决定已轉。餘同類中念此是有。
<lb ed="B" n="0213a12"/>於彼無處念此是無。由是能生決定。故說。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0214a" n="0214a"/>
<lb ed="B" n="0214a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0214a0101"><l><note place="inline">（八二）六三</note>如自所决定･</l><l>欲他决定生･</l><l>說宗法･相應･</l><l>所立･諸餘離。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0214008" n="0214008"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0214a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0214a0201">如是於顯宗法性義中說因言･顯與所比不相離性義中說喩言･卽顯所比義中說宗
<lb ed="B" n="0214a03"/>言。唯此諸分能比･更無其餘･故審察等及與合結此皆遣離。／<note place="inline">（八三）六四</note>是則喩言應非餘分･說
<lb ed="B" n="0214a04"/>因義故･亦可如合畧而不說耶。<note place="inline">（八四）六五</note>此亦不爾･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0214a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0214a0501"><l>雖喩於因法</l><l>不當言有異･</l><l>然顯未說故･</l><l>非如類･無義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0214009" n="0214009"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0214a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0214a0601">因有三相･因言唯顯宗法性･顯所餘義更應說喩。／<note place="inline">（八五）六六</note>如是難云･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0214a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0214a0701"><l>成因相應義</l><l>故說二喩者･</l><l>喩應爲異分･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0214a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0214a0801">若因言唯說宗法性者･二喩成所餘義･不可爲異分耶。／<note place="inline">（八六）六七</note>此亦不爾･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0214a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0214a0901"><l>異則同世間。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0214a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0214a1001">是則應如世間方便･喩言與因都無所涉。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0214a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0214a1101"><l><note place="inline">（八七）六八</note>是等於喩言</l><l>唯顯示同法。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0214a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0214a1201">世間方便唯能顯示所作性等與喩同法。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0215a" n="0215a"/>
<lb ed="B" n="0215a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0215a0101"><l><note place="inline">（八八）六九</note>不說成所立･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0215a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0215a0201">謂能立者爲因･此等方便則無其說。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0215a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0215a0301"><l>此復唯相類。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215010" n="0215010"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0215a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0215a0401">此復如說･如甁所作故無常･是喩方便通因多義故･唯說類同所立。／<note place="inline">（八九）七二</note>如是以異法喩
<lb ed="B" n="0215a05"/>得成能立耶。異法亦非･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215011" n="0215011"/>彼亦不能顯示能立因性。何以故･此復･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0215a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0215a0601"><l>但爲遣相類</l><l>有異法方便･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215012" n="0215012"/></l><l>相合說異品。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0215a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0215a0701">若如世間方便說見常而非作･以非作及常合一處說。此雖倒遣同法･仍與因異唯有
<lb ed="B" n="0215a08"/>類同。卽說相類･不亦可有能立用耶。不爾･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0215a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0215a0901"><l><note place="inline">（九〇）七一</note>若以遮遣說･</l><l>與所立因法</l><l>或差別相似･</l><l>說喩應無窮。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0215013" n="0215013"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0215a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0215a1001"><note place="inline">（九一）七〇</note>如說甁所作故無常･聲亦如彼。遮遣如空･此唯類同。甁是無常･復當說所類故･則成無
<lb ed="B" n="0215a11"/>窮･或聲成爲無喩。又如前說如甁無常所立差別而相類者･亦應遣衣等而說所作性。
<lb ed="B" n="0215a12"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0215014" n="0215014"/>又非所立一切相皆具足･惟以無常爲宗故･於相類中說一切義･亦爲非理。／
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0216a" n="0216a"/>
<lb ed="B" n="0216a01"/><note place="inline">（九二）七三</note>又若唯宗法性爲因故喩是異分者･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0216a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0216a0201"><l>因旣唯宗法･</l><l>不定應成因。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0216a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0216a0301">此卽似因亦應得成。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0216a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0216a0401"><l><note place="inline">（九三）七四</note>說二喩亦過･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0216a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0216a0501">若謂但有同法或異可有不定･幷說同異則無失者･此亦不爾･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0216a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0216a0601"><l><note place="inline">（九四）七五</note>九句有二故。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0216a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0216a0701">九種宗法中初三後三各最後因･雖說二喩･亦是不定故。上說喩訖。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0216a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0216a0801"><l><note place="inline">（九五）五八</note>因･宗･俱不成･</l><l>異品彼不遣･</l><l>倒合有二類･</l><l>無合･皆爲似。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0216a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0216a0901">此中同法因不成者･如說聲常･無質礙故･猶如極微。又所立不成者･如業。兩俱不成者･
<lb ed="B" n="0216a10"/>如甁。異法喩中不遣者･譬若無常･見有質礙･如業･如極微･如虛空。此中說同法喩如虛
<lb ed="B" n="0216a11"/>空等･對不許常法空者是有法不成･此不別說。又倒合者･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0216015" n="0216015"/>同法中言若是無常
<lb ed="B" n="0216a12"/>見是勤發猶如甁等･異法中言若非勤發見其是常猶如空等。兩喩有不說合者･唯說
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0217a" n="0217a"/>
<lb ed="B" n="0217a01"/>因與所立俱有･或復俱無･如說勤發而無常如甁･或常而非勤發如空。說似喩訖。／復
<lb ed="B" n="0217a02"/>次頌言･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0217a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0217a0301"><l>無因等･及合･</l><l>顚倒等･非喩。</l><l>彼合不相屬･</l><l>及不說彼故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0217016" n="0217016"/></l></lg></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0217a04"/>
<lb ed="B" n="0217a05"/>
<lb ed="B" n="0217a06"/>
<lb ed="B" n="0217a07"/>
<lb ed="B" n="0217a08"/>
<lb ed="B" n="0217a09"/>
<lb ed="B" n="0217a10"/>
<lb ed="B" n="0217a11"/>
<lb ed="B" n="0217a12"/>
<lb ed="B" n="0217a13"/>
<lb ed="B" n="0217a14"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0218a" n="0218a"/>
<lb ed="B" n="0218a01"/>
<lb ed="B" n="0218a02"/>
<lb ed="B" n="0218a03"/>
<lb ed="B" n="0218a04"/>
<lb ed="B" n="0218a05"/>
<lb ed="B" n="0218a06"/>
<lb ed="B" n="0218a07"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0219a" n="0219a"/>
<lb ed="B" n="0219a01"/>
<lb ed="B" n="0219a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">觀遮詮品第五</cb:mulu><head>觀遮詮品第五</head>
<lb ed="B" n="0219a03"/><p xml:id="pB09p0219a0301">此品大意。上文旣說二量･今復遮計音聲所起爲餘量者･首擧頌云･「音聲所起者･此無異比量･亦如說所作･遮
<lb ed="B" n="0219a04"/>詮顯自義。」釋云･音聲於境見似相屬者･乃如所作性等･簡別餘法以立言故･此與比量無所別異。以下反覆辨
<lb ed="B" n="0219a05"/>破聲論勝論之說･以爲聲與所詮非定相屬･但以遮詮表義･全同比量･無容異立也。直至卷末始設徵云･如是所
<lb ed="B" n="0219a06"/>餘譬量等云何亦非餘量。擧頌答云･「由此類說餘。」謂譬喩量者･如家牛以與野牛相似分別･此亦藉餘得成･
<lb ed="B" n="0219a07"/>同於聲量。又此二義自體･本由餘量分別･意識以爲相似･不異比量遮詮爲相云云。此品文繁･無多正義･故悉從
<lb ed="B" n="0219a08"/>畧。</p>
<lb ed="B" n="0219a09"/><p xml:id="pB09p0219a0901">費氏著書 History of Indian logic, pp. 287-8 解此品云･但破･聲量又引首半頌云･聲量非比卽現･皆與原
<lb ed="B" n="0219a10"/>文之意相悖。又引證第二品破勝論自相比量頌文二句･亦誤。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0220a" n="0220a"/>
<lb ed="B" n="0220a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">觀過類品第六</cb:mulu><head>觀過類品第六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0220001" n="0220001"/></head>
<lb ed="B" n="0220a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0220a0201">旣依現比二者釋量。何義復說彼缺等似量耶。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0220a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0220a0301"><l>如立論諸分</l><l>以說似量者。</l><l>顯不類能立。</l><l>是故說缺等。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0220a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0220a0401">諸有少分方便者。欲如前所說能立而以相似言成宗。今遮止彼。顯與能立都不相類。
<lb ed="B" n="0220a05"/>故說缺等過。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0220a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0220a0601"><l>若卽顯彼過。</l><l>說難則應理。</l><l>若作相似說。</l><l>同難。爲過類。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0220a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0220a0701"><note place="inline">（九七）九六</note>前宗若非能立。今出難言顯彼缺等諸過。是則當理。<note place="inline">（九八）九七</note>若本無過而說缺等者。此則有失。
<lb ed="B" n="0220a08"/>與難相類。名爲過類。由此不能分別前宗非能立性。／此中。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0220a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0220a0901"><l><note place="inline">（九九）一三一</note>至不至。三時。</l><l>不樂說爲因。</l><l>「至不至。」「因言。」</l><l>此是缺因類。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0220a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0220a1001">如有說言。勤發性故聲是無常。此因有喩。<note place="inline">（一〇〇）一三二</note>卽設難言。若因至彼所立而成能立者。如河
<lb ed="B" n="0220a11"/>至海兩水無異。其因卽應與宗不別。又若不爾卽不相至。云成所立。知是誰因。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0220002" n="0220002"/>
<lb ed="B" n="0220a12"/>如是不相至者。與諸由不至而非因法曾無異故。應非能立。是爲「至不至相似。」又<note place="inline">（一〇一）一三三</note>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0221a" n="0221a"/>
<lb ed="B" n="0221a01"/>於三時作不愛樂言。若因在所立前。旣無所立。此是誰因。若說在後。所立旣成。此亦非
<lb ed="B" n="0221a02"/>因。若復俱時。如牛兩角。因與有因者體皆不成。是爲「非因相似。」<note place="inline">（一〇二）一三四</note>此二皆與缺因相
<lb ed="B" n="0221a03"/>類。所以者何。非理遣離一切有喩因故。且此何理。唯以不至相類同法。雖成就因相。亦
<lb ed="B" n="0221a04"/>說彼爲非因。是復何理。在所立前不得名故。疑彼非因。又彼遮遣相似故。應有自害過。
<lb ed="B" n="0221a05"/>如是且說言因覺能立中有似三相因缺。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221003" n="0221003"/></p></cb:div>
<lb ed="B" n="0221a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0221a0601"><l><note place="inline">（一〇三）一三五</note>義因似不成。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0221a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0221a0701">若是義因。言辭不能遮遣故。卽於彼義爲似不成。如前非理遣撥一切法因故。又由<note place="inline">（一〇四）一三六</note>
<lb ed="B" n="0221a08"/>二因於所立義非因果性故。此難非理。若依道理遣撥。自成能破。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0221a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0221a0901"><l><note place="inline">（一〇五）一五一</note>說常與無常</l><l>相隨。成「常住。」此復似宗過。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0221a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0221a1001"><note place="inline">（一〇六）一五二</note>如說聲是無常。難云。此應常時成就無常性。諸法不捨自性故。以是說彼是常。則爲「
<lb ed="B" n="0221a11"/>常住相似過類。」此復是似宗過。增益無常性故。於彼無常轉時。本非別有無常性。卽
<lb ed="B" n="0221a12"/>彼事體未生而生生已復滅以說無常。亦如果性等。於彼分位自性爲緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221004" n="0221004"/>而說爲
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0222a" n="0222a"/>
<lb ed="B" n="0222a01"/>無常性。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0222a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0222a0201"><l><note place="inline">（一〇七）一三七</note>由說前無因。</l><l>應成無所立。「無說相似。」</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0222a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0222a0301"><note place="inline">（一〇八）一四〇</note>如前說例。若難未說此無常前因非有故。卽由無因應成其常。是爲「無說相似。」此復。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0222a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0222a0401"><l><note place="inline">（一〇九）一四三</note>因</l><l>增言辭能立。</l><l>似不成。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0222a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0222a0501">說者於義。已自比量决定。次復欲他如自生决定故。由是義說互不相離。若增益謂言
<lb ed="B" n="0222a06"/>辭成義。未說無言卽不得成。如是相難。卽似不成。／復次。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0222a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0222a0701"><l><note place="inline">（一一〇）一四四</note>似缺。</l><l>謂說前能立。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0222a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0222a0801">若更增益說前卽爲能立。此似因缺。其能立時不說因者雖成因缺。若未說前則非能
<lb ed="B" n="0222a09"/>立。今難因義决定無有故。應知亦是似言缺過。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0222a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0222a1001"><l><note place="inline">（一一一）一三八</note>生前非因故。</l><l>說相違不成。</l><l>「無生相似。」</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0222a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0222a1101"><note place="inline">（一一二）一四一</note>如前說例。難云。若聲勤發是無常者。聲未生前非勤勇所發故。應亦成常。是爲「無生
<lb ed="B" n="0222a12"/>相似。」此復。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0223a" n="0223a"/>
<lb ed="B" n="0223a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0223a0101"><l><note place="inline">（一一三）一四五</note>二。</l><l>由增益而說。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0223a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0223a0201">若未生前增益能立故。此似不成。聲已生者由勤勇所發故。今立彼滅亦有勤發。若由
<lb ed="B" n="0223a03"/>義准非勤發故增益爲常。此似不定。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0223a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0223a0401"><l><note place="inline">（一一四）一三九</note>由異果性分。</l><l>見彼非能立。</l><l>「果相似。」</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0223a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0223a0501"><note place="inline">（一一五）一四二</note>如說所作性故如甁而聲無常。若難。甁是異法果性故所作無常。何預於聲。是爲「果
<lb ed="B" n="0223a06"/>相似。」</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0223a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0223a0701"><l><note place="inline">（一一六）一四六</note>此復</l><l>由說意成三。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0223a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0223a0801">若難所說甁果性於聲無有。此似不成。若難聲果性於甁等無常中無。此似相違。若難
<lb ed="B" n="0223a09"/>常住空等如彼亦無。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0223005" n="0223005"/>是不共故。似不定因。復次。難無同法故是似喩過。何以故。唯
<lb ed="B" n="0223a10"/>取法共相能爲比量。非由差別。不然。諸法各自决定。應無比量故。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0223a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0223a1101"><l><note place="inline">（一一七）九八</note>以顯示異品</l><l>爲同法。立異。</l><l>「同法相似。」</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0223a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0223a1201"><note place="inline">（一一八）一〇五</note>云立異者。卽是顚倒成立。此依能作因說。<note place="inline">（一一九）一〇八</note>如聲無常。勤發性故。異法如空。卽此顯示空
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0224a" n="0224a"/>
<lb ed="B" n="0224a01"/>由無觸等亦得爲同法故。成立其常。如是等因本以甁爲同法。今說與異品空相同。卽
<lb ed="B" n="0224a02"/>爲「同法相似。」</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0224a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0224a0301"><l><note place="inline">（一二〇）九九</note>餘</l><l>由異法。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0224a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0224a0401"><note place="inline">（一二一）一〇九</note>此謂顯示異法而立異者。立量二喩。如前所擧。而以甁爲異法。／如是等難。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0224a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0224a0501"><l><note place="inline">（一二二）一一九</note>同故。</l><l>顯餘不成故。</l><l>俱似共不定。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0224a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0224a0601">若以無觸性爲同異法故難餘不成。唯依同法。或依異法。兩相似故。難者有過。立應亦
<lb ed="B" n="0224a07"/>然。是爲似共不定。前宗非觸而勤發性。非不定故。／又如是等。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0224a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0224a0801"><l><note place="inline">（一二三）一二〇</note>若欲成相類。</l><l>則爲似違决。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0224a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0224a0901">若難意謂。如汝<note place="inline">立</note>唯由同法而得成立。今我<note place="inline">敵</note>亦爾。此似相違决定。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0224a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0224a1001"><l>此復無合故。</l><l>說爲似喩過。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0224a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0224a1101">兩者俱是似不定過。不能顯示因與所立相隨故。又不顯示宗無因不有故。若難如後
<lb ed="B" n="0224a12"/>宗過前者亦然。此說似喩。成無合過。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0225a" n="0225a"/>
<lb ed="B" n="0225a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0225a0101"><l>復是倒合故。</l><l>喩應與宗雜。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0225a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0225a0201">世間論議多以喩爲類同。說聲如甁。或不如空。此相合時亦得顚倒。說若無常彼是勤
<lb ed="B" n="0225a03"/>發。或非勤發彼則是常。復作結言。彼亦如是。或不如是。此成相似。若唯說喩。前後二宗
<lb ed="B" n="0225a04"/>應俱倒合故。／此復。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0225006" n="0225006"/></p></cb:div>
<lb ed="B" n="0225a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0225a0501"><l>由因自體別。</l><l>非兩俱違决。</l><l>前因方便中。</l><l>無彼不定性。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0225a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0225a0601"><note place="inline">（一二四）一二八</note>今此同法異法相似。且隨世間方便而說。其勤發因。無有不定顚倒應知。如空難言則
<lb ed="B" n="0225a07"/>有不定。故難不成。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0225a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0225a0801"><l><note place="inline">（一二五）一〇〇</note>同法復說異。「分別相似。」</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0225a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0225a0901"><note place="inline">（一二六）一一〇</note>如前擧例。以甁同法成無常性。難云。雖有同法。然彼可燒可見性等皆異。此應唯甁無
<lb ed="B" n="0225a10"/>常。聲則是常。非可燒性。又耳所聞故。如是顚倒分別所立。爲「分別相似。」餘復有解。
<lb ed="B" n="0225a11"/>雖同有所作性。而以可燒不可燒等分別常無常。是爲「分別相似。」</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0225a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0225a1201"><l>此</l><l>由不定差別。</l><l>及不共成常。</l><l>故似過。</l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0226a" n="0226a"/>
<lb ed="B" n="0226a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0226a0101">此復以不定法及不共法成立其常。以爲自宗不成。餘宗亦爾。此爲能破。或復能立。若
<lb ed="B" n="0226a02"/>言能破。是似共及不共不定。若言能立。復是似相違决定。其第二解亦似不定。若說有
<lb ed="B" n="0226a03"/>可燒性等爲無常因。則現量性及非眼所見性。隨一於實等中應爲不定。如是唯勤發
<lb ed="B" n="0226a04"/>因不缺因相。所難不成。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0226a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0226a0501"><l><note place="inline">（一二七）一〇二</note>應成</l><l>一性故。「無異。」</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0226a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0226a0601"><note place="inline">（一二八）一一一</note>以顯示同法故。卽謂與彼應成一體。彼者謂何。無所遮止。又相隣近故。應知是說所立。
<lb ed="B" n="0226a07"/>云無異者。謂成無差別。由何與彼而成無異。以無簡別。當知卽是此彼一切。此難。以見
<lb ed="B" n="0226a08"/>與甁同法。卽欲令餘亦復無別。甁所有法聲上皆有。是則一切更互同法應成一體。是
<lb ed="B" n="0226a09"/>爲「無異相似。」此難應成無異。實乃顯示聲甁不類。與前分別相似非有大異。是故
<lb ed="B" n="0226a10"/>如彼亦似不定。非見有差別故卽成異義。亦非前宗唯以同法說其無常。是故爲似不
<lb ed="B" n="0226a11"/>定。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0226a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0226a1201"><l>所立因無別。</l><l>復說似不成。</l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0227a" n="0227a"/>
<lb ed="B" n="0227a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0227a0101">此云復者。謂說無異相似別義。<note place="inline">（一二九）一一二</note>以前類同分別相似。今別解釋。謂宗與因兩義無異故。
<lb ed="B" n="0227a02"/>如前擧例。難因非有。與所立義無有異故。<note place="inline">（一三〇）一二四</note>此復是似不成。此於未生以前增益無所立
<lb ed="B" n="0227a03"/>性。謂宗與因無異。生前若無。由誰能立。<note place="inline">（一三一）一一三</note>無異相似復有異釋。勤勇所發如成無常。如是
<lb ed="B" n="0227a04"/>亦成餘法故。是爲無異。<note place="inline">（一三二）一二五</note>此復由能立性損害所立。是似相違。此由可燒等不决定法而
<lb ed="B" n="0227a05"/>難違决。又復當說非以現見而能損害。／復次說言。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0227a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0227a0601"><l>以法違所立。</l><l>相類作無異。</l><l>此似相違因。</l><l>無過乃成難。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0227a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0227a0701"><note place="inline">（一三三）一二二</note>此同法相似等若是决定。則得成難。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0227007" n="0227007"/>若後宗有决定同法相似等爲違决者。前宗
<lb ed="B" n="0227a08"/>則成所說不定。以是由能破門或能立門難彼共不共相違不定能遣所立故。<note place="inline">（一三四）一二三</note>又是等
<lb ed="B" n="0227a09"/>能破。若由現見亦能損害。如有說勤發故聲無常者。相違難言彼因不定。應成聲非所
<lb ed="B" n="0227a10"/>聞故。是但現見聲爲所聞性。卽能損害。又復因何顚倒比度彼聲是常。無所現見故。以
<lb ed="B" n="0227a11"/>有宗過。難前宗非所聞性則不成就。若一切决定中。現見不能損害。／又如是出難者。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0227a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0227a1201"><l>能害所立故。</l><l>是不害相違。</l></lg></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0228a" n="0228a"/>
<lb ed="B" n="0228a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0228a0101">此中所立謂法或有法･隨應皆得。若成損害･卽爲彼相違性。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0228a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0228a0201"><l><note place="inline">（一三五）一〇二</note>於宗顯餘因･</l><l>是「可得相似。」</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0228a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0228a0301"><note place="inline">（一三六）一一四</note>若顯示別由餘因得成所立･是爲「可得相似。」如前成立無常･難云･所作非彼因性･
<lb ed="B" n="0228a04"/>於電等法亦由餘現量等得成無常故。若無彼亦有此。彼非此因故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228008" n="0228008"/>餘復作異方
<lb ed="B" n="0228a05"/>便･謂此非無常因･以不遍故･如立草木有情･而以睡眠爲因。／此復･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0228a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0228a0601"><l>多所建立宗･</l><l>卽與因爲類。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228009" n="0228009"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0228a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0228a0701">若由餘因亦成無常･此則所立决定。又縱由餘得成･云何此卽非因･<note place="inline">（一三七）一二六</note>此於無常無處曾
<lb ed="B" n="0228a08"/>所不見･性决定故。曾無是理･所作法若爲餘果･自卽非因･故彼難似不定。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0228a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0228a0901"><l>設施宗中無･</l><l>由因不遍故･</l><l>似不成･非聲。</l><l>爲依成一切。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0228a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0228a1001"><note place="inline">（一三八）一二七</note>若說不遍非因･以餘無常法無此因故･卽施設聲上亦無･此似不成。若唯所立中無此
<lb ed="B" n="0228a11"/>因･則成能破。又聲雖有其因･非如以纏藤<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228010" n="0228010"/>等睡眠謂諸草木有情･而依聲成･一
<lb ed="B" n="0228a12"/>切無常故･爲難不成。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0229a" n="0229a"/>
<lb ed="B" n="0229a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0229a0101"><l><note place="inline">（一三九）一〇三</note>由餘義疑難</l><l>彼因･說「猶豫。」</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0229a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0229a0201"><note place="inline">（一四〇）一一六</note>若處分別宗義因義･見因不定･說爲猶豫･是名「猶豫相似過類。」如前擧例。難言･勤
<lb ed="B" n="0229a03"/>勇所發者･現見有顯有生故･此將奚屬･應成猶豫･故以此因成無常者非理。／是則･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0229a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0229a0401"><l>增益所立故･</l><l>似不定･</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0229a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0229a0501"><note place="inline">（一四一）一二八</note>本以勤勇無間所發成立滅壞。今者增益無常是生。由彼猶豫而爲不定･如是於根水
<lb ed="B" n="0229a06"/>等可顯境中亦得勤勇所發性故。然滅壞性實爲所立･諸所顯法亦復滅壞･是故此難
<lb ed="B" n="0229a07"/>爲似不定。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0229a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0229a0801"><l><note place="inline">（一四二）一二九</note>不成。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0229a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0229a0901">應知此由增益。若增益勤勇所發因是生作能破者･是似不成。說彼勤發可得爲因･非
<lb ed="B" n="0229a10"/>說勤勇所生故。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0229a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0229a1101"><l><note place="inline">（一四三）一〇四</note>由異品義說･</l><l>不樂･名「義准。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229011" n="0229011"/></l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0229a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0229a1201"><note place="inline">（一四四）一一七</note>如有難言･若勤勇所發是無常者･義准則應電等諸非勤發皆常･是爲「義准相似。」</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0230a" n="0230a"/>
<lb ed="B" n="0230a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0230a0101"><l><note place="inline">（一四五）一三〇</note>此於餘所立</l><l>不定･成似因。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0230a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0230a0201">若由勤勇所發以成無常･卽增益非勤是常爲不定難。此似不定･因於餘宗常中不轉･
<lb ed="B" n="0230a03"/>於何所立而說不定。復次･本立勤發者唯無常･今復增益唯勤發者無常･遂以電等無
<lb ed="B" n="0230a04"/>彼勤發亦成無常爲難。實則前勤發因常品非有卽是正因･此難不成。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0230a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0230a0501"><l><note place="inline">（一四六）一四七</note>所許兩俱處</l><l>求因･「成相似。」</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0230a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0230a0601"><note place="inline">（一四七）一四九</note>如前擧例･難言･且甁無常以何爲因。（是爲應成相似。）</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0230a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0230a0701"><l><note place="inline">（一四八）一四八</note>此如似喩過。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0230a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0230a0801"><note place="inline">（一四九）一五〇</note>此難甁不成無常･是無合喩過。然甁無常本已成就･此難相似･如前果相似中所說。／
<lb ed="B" n="0230a09"/>是等相似者･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0230a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0230a1001"><l>諸過類少分。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0230a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0230a1101"><note place="inline">（一五〇）一五五</note>卽如是等由似過難非理･所餘增益損減<anchor xml:id="nkr_note_orig_0230012" n="0230012"/>等諸相似亦然。<note place="inline">（一五一）一五四</note>又卽此等･但以方便
<lb ed="B" n="0230a12"/>少分異故･差別無邊。<note place="inline">（一五二）一二一</note>此中我儕復說彼爲似缺･似不成等･於能詮中施設所詮故。或復
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0231a" n="0231a"/>
<lb ed="B" n="0231a01"/>說爲似缺過難。似不成過難等。如是本論中說相似名亦復不定。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231013" n="0231013"/>有處相似以
<lb ed="B" n="0231a02"/>女聲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231014" n="0231014"/>說。與過類<note place="inline">女聲字</note>相屬而立名故。有處又以不男聲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231015" n="0231015"/>說。與難破（不
<lb ed="B" n="0231a03"/>男聲字）相屬而立名故。如是以相似聲總攝一切。謂此是諸過類中「應成相似」等。此
<lb ed="B" n="0231a04"/>中且以似缺過等說彼過類。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0231a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0231a0501"><l>成難論中說。</l><l>顚倒。不眞實。</l><l>相違。三過類。</l><l>皆不見差別。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0231a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0231a0601">成質難論中以顚倒不實及相違說諸過類。實無此等差別相。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0231a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0231a0701"><l>正理畧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231016" n="0231016"/>復說</l><l>諸餘過類相。</l><l>依廣分應知。</l><l>餘皆是彼分。</l></lg></cb:div>
<lb ed="B" n="0231a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pB09p0231a0801">正理畧分中復說。依同或異立難是爲過類。彼廣分中。分別成多。然卽因至不至及不
<lb ed="B" n="0231a09"/>生等。皆無彼過類相。非由同異而難故。如是諸所未說過難。應知皆由正理廣分展轉
<lb ed="B" n="0231a10"/>流漫。諸餘說者所作。亦唯此等一分。如是餘處說諸能立能破及彼相似等過。亦然。是
<lb ed="B" n="0231a11"/>等流漫及所量義應遮止者。於勝論正理及足目正理廣分兩者當知。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231017" n="0231017"/>其諸外
<lb ed="B" n="0231a12"/>道所量諸義。惟是思擬遍計。非現量境。不堪審辨。／復次說云。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0232a" n="0232a"/>
<lb ed="B" n="0232a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgB09p0232a0101"><l>外道思擬力。</l><l>相不可顯示。</l><l>與自方便違。</l><l>不成所樂義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0232018" n="0232018"/></l></lg></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0232a02"/>
<lb ed="B" n="0232a03"/>
<lb ed="B" n="0232a04"/>
<lb ed="B" n="0232a05"/>
<lb ed="B" n="0232a06"/>
<lb ed="B" n="0232a07"/>
<lb ed="B" n="0232a08"/>
<lb ed="B" n="0232a09"/>
<lb ed="B" n="0232a10"/>
<lb ed="B" n="0232a11"/>
<lb ed="B" n="0232a12"/>
<lb ed="B" n="0232a13"/>
<lb ed="B" n="0232a14"/>
<lb ed="B" n="0232a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0233a" n="0233a"/>
<lb ed="B" n="0233a01"/>
<lb ed="B" n="0233a02"/>
<lb ed="B" n="0233a03"/>
<lb ed="B" n="0233a04"/>
<lb ed="B" n="0233a05"/>
<lb ed="B" n="0233a06"/>
<lb ed="B" n="0233a07"/>
<lb ed="B" n="0233a08"/>
<lb ed="B" n="0233a09"/>
<lb ed="B" n="0233a10"/>
<lb ed="B" n="0233a11"/>
<lb ed="B" n="0233a12"/>
<lb ed="B" n="0233a13"/>
<lb ed="B" n="0233a14"/>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0234a" n="0234a"/>
<lb ed="B" n="0234a01"/>
<lb ed="B" n="0234a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">附錄集量所破義</cb:mulu><head>附錄集量所破義</head>
<lb ed="B" n="0234a03"/><p xml:id="pB09p0234a0301">集量之製也。備二大門一則顯自說之特殊一則遮異宗之偏失。蓋所立諸義無不深植源淵。映帶時論。簡持去
<lb ed="B" n="0234a04"/>取以致於圓滿之域。故二門相成未可缺也。上出畧抄。但節取其正宗。所破各家之說猶有待列擧對照焉。復次。
<lb ed="B" n="0234a05"/>印土各宗典籍存佚各半。頗不足供學史之研究。晚近學者涉獵佛書。得隻字片語以爲參證。未嘗不色然喜也。
<lb ed="B" n="0234a06"/>顧獨不知勘集量論。論中所見各家異義之多且要。而又關繫學史。隨有取擇皆成新資。表而出之不容緩也。錄
<lb ed="B" n="0234a07"/>所破義。</p>
<lb ed="B" n="0234a08"/><p xml:id="pB09p0234a0801">集量論所破異義得類擧其名者。凡五大家。一成質難論。二正理論者。三勝論者四數論者。五彌曼薩論者。今以
<lb ed="B" n="0234a09"/>次列之。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0234a10"/>
<lb ed="B" n="0234a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一成質難論之說</cb:mulu><head>一成質難論之說</head>
<lb ed="B" n="0234a12"/><p xml:id="pB09p0234a1201">理門論中料簡自部。每曰破古因明論舊因明師。集量不見是語。惟隨處先破成質難論。rtsod-pa-bsgrub-pa
<lb ed="B" n="0234a13"/> 蓋此論者。卽古因明說之集成。破論則破古說也。集量第一品釋現量正義訖。擧頌云。「成難非師作。無用相推
<lb ed="B" n="0234a14"/>許。一分餘說故。以是我當辨。」釋云。成質難論者非規範師<name role="" type="person">世親</name>之作。亦無用推爲師作。何以故。論義一分餘處
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0235a" n="0235a"/>
<lb ed="B" n="0235a01"/>已說故。以是所釋量等。我儕當畧致辨。（奈旦版原本 mdo ce 頁一六上。九九下）此在當時。殆深信成質難論爲世
<lb ed="B" n="0235a02"/>親著作而承用其說。故陳那特揭破之使失所據也。以次引文。約十四則。</p>
<lb ed="B" n="0235a03"/><p xml:id="pB09p0235a0301"><note place="inline">現量品</note></p>
<lb ed="B" n="0235a04"/><p xml:id="pB09p0235a0401">（一）由彼境義生識。是爲現量。（奈旦版原本。頁一六上。九九下）</p>
<lb ed="B" n="0235a05"/><p xml:id="pB09p0235a0501">（二）五識所<anchor xml:id="nkr_note_add_0235a0501" n="0235a0501"/><anchor xml:id="beg0235a0501" n="0235a0501"/>緣<anchor xml:id="end0235a0501"/>是自相境。不施假名。（本。一七上。一〇〇下）</p>
<lb ed="B" n="0235a06"/><p xml:id="pB09p0235a0601"><note place="inline">爲自比量品</note></p>
<lb ed="B" n="0235a07"/><p xml:id="pB09p0235a0701">（三）觀不相離境義所知。是爲比量。（本。三四下。一一六下）</p>
<lb ed="B" n="0235a08"/><p xml:id="pB09p0235a0801"><note place="inline">爲他比量品</note></p>
<lb ed="B" n="0235a09"/><p xml:id="pB09p0235a0901">（四）說所立言爲宗。此同正理。（本･四五下。一二七下）</p>
<lb ed="B" n="0235a10"/><p xml:id="pB09p0235a1001">（五）說宗亦取意許品類。（本同前）</p>
<lb ed="B" n="0235a11"/><p xml:id="pB09p0235a1101">（六）因與宗違。如說聲常一切無常故。是相違似因。（本。四六下。一二九上）</p>
<lb ed="B" n="0235a12"/><p xml:id="pB09p0235a1201">（七）顯示不相離法。是爲因。（本･五五下。一三八上）</p>
<lb ed="B" n="0235a13"/><p xml:id="pB09p0235a1301">（八）不成。不定。及相違義。是爲似因。如說眼所見故聲無常。是不成。無礙故常。是不定。勝論者說根所轉故無
<lb ed="B" n="0235a14"/>常。是與所立義相違。數論者說能生故因中有果。是與能立邊相違。（本。六二下。一四六上）</p>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0236a" n="0236a"/>
<lb ed="B" n="0236a01"/><p xml:id="pB09p0236a0101"><note place="inline">觀喩似喩品</note></p>
<lb ed="B" n="0236a02"/><p xml:id="pB09p0236a0201">（九）顯示宗因相隨。是爲喩。譬說如甁。（本。七〇下。一五四上）</p>
<lb ed="B" n="0236a03"/><p xml:id="pB09p0236a0301"><note place="inline">觀過類品</note></p>
<lb ed="B" n="0236a04"/><p xml:id="pB09p0236a0401">（一〇）諸有過難分三類說。顚倒。不實･及相違。（本。九四上。一七七上）</p>
<lb ed="B" n="0236a05"/><p xml:id="pB09p0236a0501">（一一）顚倒難者。同法。異法。分別。無異。無因。至不至･可得。猶豫。無說。果相似等。（本。九四上。一七七上下）</p>
<lb ed="B" n="0236a06"/><p xml:id="pB09p0236a0601">（一二）同法等四相似者。於决定因所成量中。以不定同法等相難。故成顚倒。（本。九四上。一七七下）</p>
<lb ed="B" n="0236a07"/><p xml:id="pB09p0236a0701">（一三）不實義難者。應成。義准相似等。（本。九五上。一七八下）</p>
<lb ed="B" n="0236a08"/><p xml:id="pB09p0236a0801">（一四）相違難者。無生。常住相似等。（本･九五下。一七八下）</p>
<lb ed="B" n="0236a09"/><p xml:id="pB09p0236a0901">上擧成質難論。大體已具。尋其原典。梵藏均缺。獨我國眞諦舊譯如實論文頗與相符。</p>
<lb ed="B" n="0236a10"/><p xml:id="pB09p0236a1001">其一。如實論舊傳是<name role="" type="person">世親</name>所作。與成質難論之傳說恰合。</p>
<lb ed="B" n="0236a11"/><p xml:id="pB09p0236a1101">其二。如實論各品皆題反質難品。又與成質難題相同。</p>
<lb ed="B" n="0236a12"/><p xml:id="pB09p0236a1201">其三。如實論中精要之義爲道理難。分顚倒不實相違三類。又與成質難論全合。（上列一〇至一四則）</p>
<lb ed="B" n="0236a13"/><p xml:id="pB09p0236a1301">其四。如實論說墮負義與正理派立異者。如聲常一切無常故爲因過。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236001" n="0236001"/>不成不定相違爲似因。皆與成
<lb ed="B" n="0236a14"/>質難論全同。（上列六。八兩則）</p>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0237a" n="0237a"/>
<lb ed="B" n="0237a01"/><p xml:id="pB09p0237a0101">有此數證。成質難論與如實論之符合已無可疑。至其立名兩異者。眞諦譯籍每喜易題。如觀所緣論譯作思塵
<lb ed="B" n="0237a02"/>本已義盡。而眞諦以說唯識。復名之無相思塵。今如實論者。安知不本爲反質難。而眞諦益其題號爲如實論反
<lb ed="B" n="0237a03"/>質難品乎。又長房錄以次著錄眞諦譯籍。皆有如實論一卷。反質論一卷。墮負論一卷。今但存如實論。又安知非
<lb ed="B" n="0237a04"/>本爲反質墮負。而冒如實之名者乎。審若是。如實本爲成質難論。亦未可知也。若集量引文如實猶有未見者。其
<lb ed="B" n="0237a05"/>籍本非全豹。固不可執以爲難也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237002" n="0237002"/>古因明說備於成難。而陳譯如實存其面影。新因明說宗於集量。而奘
<lb ed="B" n="0237a06"/>譯理門有其本源。要此始終。旁資梵藏。因明流變而後可言。蓋國譯佛典者。每片珍之散見。汲海藏而不窮。尋討
<lb ed="B" n="0237a07"/>所資。誠足鄭重無量者矣。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0237a08"/>
<lb ed="B" n="0237a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二正理論者之說</cb:mulu><head>二正理論者之說</head>
<lb ed="B" n="0237a10"/><p xml:id="pB09p0237a1001">集量徵破正理之說多出於正理經。對擧如次。</p>
<lb ed="B" n="0237a11"/><p xml:id="pB09p0237a1101"><note place="inline">現量品</note></p>
<lb ed="B" n="0237a12"/><p xml:id="pB09p0237a1201">（一）根境相合生智。不設假名。無所迷亂。確實爲性。是爲現量。（奈旦版原本頁一六上。一〇〇下。經一。一。四）</p>
<lb ed="B" n="0237a13"/><p xml:id="pB09p0237a1301"><note place="inline">爲自比量品</note></p>
<lb ed="B" n="0237a14"/><p xml:id="pB09p0237a1401">（二）比量有先行法。凡三類。一有前。二有餘。三共見。（本。三五上。一一七下。經一。一。五）</p>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0238a" n="0238a"/>
<lb ed="B" n="0238a01"/><p xml:id="pB09p0238a0101">（三）有前者。與前者相似。或有前者法。有餘例知。或有餘果爲有餘。共見者。以因果相隨性比度境義。（本。三五
<lb ed="B" n="0238a02"/>上至三六上。一一七上。至一一八下）</p>
<lb ed="B" n="0238a03"/><p xml:id="pB09p0238a0301">（四）唯有前比量有三種。取三時故。（本。三六上下。一一八下）</p>
<lb ed="B" n="0238a04"/><p xml:id="pB09p0238a0401"><note place="inline">爲他比量品</note></p>
<lb ed="B" n="0238a05"/><p xml:id="pB09p0238a0501">（五）非能立者･是爲所立。（本。四五上。一二七上）</p>
<lb ed="B" n="0238a06"/><p xml:id="pB09p0238a0601">（六）說所立言是爲宗。（本。四五下。一二七下。經一。一。三三）</p>
<lb ed="B" n="0238a07"/><p xml:id="pB09p0238a0701">（七）宗與因違說名宗違，是爲宗過。如說聲常。一切無常故。（本。四六上。一二八上。經五。二。四）</p>
<lb ed="B" n="0238a08"/><p xml:id="pB09p0238a0801">（八）由與喩同法而成所立者。是爲因。（本。五六下。一三九下。經一。一。三四）</p>
<lb ed="B" n="0238a09"/><p xml:id="pB09p0238a0901">（九）由同法幷異法爲因。而與似因有別。但同法爲因者。所聞故如聲性。應立聲常。但異法爲因者。勤發故不
<lb ed="B" n="0238a10"/>如甁。應立聲常。合二無過。或以能立義簡別是因。（本。五八下。一四一上）</p>
<lb ed="B" n="0238a11"/><p xml:id="pB09p0238a1101">（一〇）有錯亂。相違。方便相似。所立相似。及過時。爲似因。（本。六四上。一四六下。經一。二。四）</p>
<lb ed="B" n="0238a12"/><p xml:id="pB09p0238a1201">（一一）有錯亂者。謂不定。（本。同前。經一。二。五）</p>
<lb ed="B" n="0238a13"/><p xml:id="pB09p0238a1301">（一二）與所取宗義相違。爲相違。如勝論說極微無礙故非能造者。（本。六四上。一四七上。經一。二。六）</p>
<lb ed="B" n="0238a14"/><p xml:id="pB09p0238a1401">（一三）於彼審思所由方便。爲决了而說者。是爲方便相似。如說我常。與身異故。（本･六四下。一四七下。經一。二
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0239a" n="0239a"/>
<lb ed="B" n="0239a01"/>七）</p>
<lb ed="B" n="0239a02"/><p xml:id="pB09p0239a0201">（一四）若與所立無異･須成立故･是爲所立相似。如說聲常･無有觸故･如覺。（本･同前･經一･二･八）</p>
<lb ed="B" n="0239a03"/><p xml:id="pB09p0239a0301">（一五）時過方說者･是爲過時。如說聲無常。如甁･不擧其因･待問方說是所作故。（本･六五上下･一四八上･經一･
<lb ed="B" n="0239a04"/>二･九）</p>
<lb ed="B" n="0239a05"/><p xml:id="pB09p0239a0501"><note place="inline">觀喩及似喩品</note></p>
<lb ed="B" n="0239a06"/><p xml:id="pB09p0239a0601">（一六）若有譬喩與所立同法而分別彼法者･是爲喩。又由此相違而彼相違･亦爲喩。（本･七五下･一一五上･經
<lb ed="B" n="0239a07"/>一･一･三六･又三七）</p>
<lb ed="B" n="0239a08"/><p xml:id="pB09p0239a0801"><note place="inline">觀過類品</note></p>
<lb ed="B" n="0239a09"/><p xml:id="pB09p0239a0901">（一七）由同法或異法以相難者･是爲過類。（本･九五下･一七九上･經･一･二･一八）</p>
<lb ed="B" n="0239a10"/><p xml:id="pB09p0239a1001">（一八）因至不至不生等皆過類流漫而說。（本同前）</p>
<lb ed="B" n="0239a11"/><p xml:id="pB09p0239a1101">上十八則･擧凡正理論者釋量要義殆皆引及･文句亦與現存正理經本相符。尤可注意者･則在文句之解釋。蓋
<lb ed="B" n="0239a12"/>論引破異義･必有解說之刊定･而後縱辭能針對。又此解說･必爲異宗所自許･而後駁詰不唐勞。故據釋文･或尋
<lb ed="B" n="0239a13"/>破意･以覘當時一宗異學･實爲無上之資。有如通塗所說･正理經註最古最要者･唯婆蹉衍那之廣釋･陳那解經･
<lb ed="B" n="0239a14"/>卽嘗申破其義云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239003" n="0239003"/>然今勘集量釋文･全不類婆蹉衍那･却與遮羅迦本集等原始之說相合。擧一二例･若
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0240a" n="0240a"/>
<lb ed="B" n="0240a01"/>釋方便相似･以我與身異故常爲喩･而以不定爲破。因知方便相似云者･乃以所思爲成宗方便之法･取决定而
<lb ed="B" n="0240a02"/>言之。如與身異故本有多義･今但决定取異無常身故常爲方便而說。是則身異之言與宗中常又何所別･卽有
<lb ed="B" n="0240a03"/>以宗一分爲因之過･故爲似因。正理宗立說本意如是･故陳那得據而破之曰･不定。與身異故之於我常･實非必
<lb ed="B" n="0240a04"/>然･矧言其以决定方便而成相似者。此解全與遮羅迦說方便相似･方便心論說類同･相合。而婆蹉衍那之釋謂
<lb ed="B" n="0240a05"/>决定立敵異義理相等而不决者･適見其支離矣。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240004" n="0240004"/>又若解所立相似･以聲無觸故常爲喩･而以非不成爲
<lb ed="B" n="0240a06"/>破。繹意應云･無觸者之爲常･有待証成･不異所立･故是似因也。陳那則從而破之曰･非不成。蓋宗中有法無此因
<lb ed="B" n="0240a07"/>者･是則有待證成。今此聲上有非觸之義･卽非不成･矧言其以不成而爲相似也。此又與遮羅迦等籍相合･而婆
<lb ed="B" n="0240a08"/>蹉解釋有不備･後人臆測之談更無足論矣。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240005" n="0240005"/>其餘若是之例･猶不勝擧。是則婆蹉廣釋最古最要之謂何･
<lb ed="B" n="0240a09"/>又陳那破婆蹉說之謂何･誠不能無疑也。</p>
<lb ed="B" n="0240a10"/><p xml:id="pB09p0240a1001">復次･集量第六品末謂正理經畧分（rigs-pa-phra-mo）以同異相難爲過類･廣分（rigs-pa-brtags-pa）則曼
<lb ed="B" n="0240a11"/>衍其說謂有種種相似。其間如至不至無生相似等･皆不以同異爲難而成過類･實軼出所說之範圍云。次後又
<lb ed="B" n="0240a12"/>謂一切所量當遮遣者･由勝論正理及足目正理廣分二者應知。<note place="inline">依寶本譯</note>此云正理畧分當於經文初卷･廣分
<lb ed="B" n="0240a13"/>則當次卷以下。今截然分言之･且指出前後相違處･以見流漫之形迹･此實爲考證經本成立之一資料。至稱足
<lb ed="B" n="0240a14"/>目正理廣分與一般正理對擧･似流漫之說卽自彼出者･此與義淨補譯理門之稱足目第二理門<note place="inline">正理</note>多少
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0241a" n="0241a"/>
<lb ed="B" n="0241a01"/>相通･抑又學史上可供研究者也･</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0241a02"/>
<lb ed="B" n="0241a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三勝論者之說</cb:mulu><head>三勝論者之說</head>
<lb ed="B" n="0241a04"/><p xml:id="pB09p0241a0401">勝論以量釋句･立義甚備･故集量徵破獨多。今擧其畧･</p>
<lb ed="B" n="0241a05"/><p xml:id="pB09p0241a0501"><note place="inline">現量品</note></p>
<lb ed="B" n="0241a06"/><p xml:id="pB09p0241a0601">（一）經說唯由相合而成者爲實現量。由我根及義相合而成者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241006" n="0241006"/>爲彼餘法。有依量而說餘義。謂根與
<lb ed="B" n="0241a07"/>義相合爲量･以是不共因故。又復有說我及意合爲量･以是殊勝義故。（奈旦本･頁一九上･一〇二下）</p>
<lb ed="B" n="0241a08"/><p xml:id="pB09p0241a0801">（二）說由猶豫及决了智所成者爲現量及有相智（比量）但决了智以觀察爲先･現量唯見境･（引此以破四合
<lb ed="B" n="0241a09"/>之說　本･頁同前）</p>
<lb ed="B" n="0241a10"/><p xml:id="pB09p0241a1001">（三）待同及異･又待實德業者･爲現量。（本･頁同前）</p>
<lb ed="B" n="0241a11"/><p xml:id="pB09p0241a1101"><note place="inline">爲自比量品</note></p>
<lb ed="B" n="0241a12"/><p xml:id="pB09p0241a1201">（四）比量不必爲共相境･如由所觸比知不可見風。此觸亦不可見。（本･二九下･一一二下）</p>
<lb ed="B" n="0241a13"/><p xml:id="pB09p0241a1301">（五）說此是此果･因･相屬･（ḥgrel-ba）有一義和合･（don-gcig-la ḥdul-ba）及有相違者･是等爲有相者。（
<lb ed="B" n="0241a14"/>本･三六下･一一八下）</p>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0242a" n="0242a"/>
<lb ed="B" n="0242a01"/><p xml:id="pB09p0242a0101">（六）因果比量･如正理有前有餘說･（本･同前）</p>
<lb ed="B" n="0242a02"/><p xml:id="pB09p0242a0201">（七）相屬二類･成就及和合･如烟於火･及角於牛。（本･同前）</p>
<lb ed="B" n="0242a03"/><p xml:id="pB09p0242a0301">（八）一義和合亦二類･果與餘果･因與餘因･如色與所觸･又手與足･（本･三八上･一一九下）</p>
<lb ed="B" n="0242a04"/><p xml:id="pB09p0242a0401">（九）相違四類･未成已成等･如雲風合於降雨等。（本･三八上･一二〇上）</p>
<lb ed="B" n="0242a05"/><p xml:id="pB09p0242a0501">（一〇）顯示相與有相之相屬故･又說「此是此之。」此是者･謂相･（本･三八上･一二〇上）</p>
<lb ed="B" n="0242a06"/><p xml:id="pB09p0242a0601">（一一）論中說（bstan-bcas-nas）一相屬性爲比量因。如說成因果相故･又如是有中非因故･以爲無常及
<lb ed="B" n="0242a07"/>常之因。但經無明文。（本･三九上･一二〇下）</p>
<lb ed="B" n="0242a08"/><p xml:id="pB09p0242a0801"><note place="inline">爲他比量品</note></p>
<lb ed="B" n="0242a09"/><p xml:id="pB09p0242a0901">（一二）彼所成就之法爲因。彼謂所立。（本･五八下･一四一下）</p>
<lb ed="B" n="0242a10"/><p xml:id="pB09p0242a1001">（一三）似因有三･不成不可說･非有･及猶豫。（本･六五下･一四八上）</p>
<lb ed="B" n="0242a11"/><p xml:id="pB09p0242a1101">（一四）不成者･似因。（無例･　本･同前）</p>
<lb ed="B" n="0242a12"/><p xml:id="pB09p0242a1201">（一五）非有猶豫者･如說有角者爲馬･或牛。（本･六五下･一四八下）</p>
<lb ed="B" n="0242a13"/><p xml:id="pB09p0242a1301"><note place="inline">觀喩及似喩品</note></p>
<lb ed="B" n="0242a14"/><p xml:id="pB09p0242a1401">（一六）兩俱極成者爲喩。（本･七三下･一五七上）</p>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0243a" n="0243a"/>
<lb ed="B" n="0243a01"/><p xml:id="pB09p0243a0101"><note place="inline">觀遮詮品</note></p>
<lb ed="B" n="0243a02"/><p xml:id="pB09p0243a0201">（一七）如說首背臍手等聲･皆以各自所依分別能顯･此卽於諸總中亦有自性差別。（本･八〇上･一六四上）</p>
<lb ed="B" n="0243a03"/><p xml:id="pB09p0243a0301">（一八）聲量待習慣所熏而能解義。（本･八六下･一七〇上）</p>
<lb ed="B" n="0243a04"/><p xml:id="pB09p0243a0401">上列諸義多見於勝論經･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243007" n="0243007"/>所可注意者･則仍在文句之解釋。現存經註･首推<name role="" type="person">商羯羅</name>彌息羅所著「鄔波
<lb ed="B" n="0243a05"/>斯迦羅･」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243008" n="0243008"/>而其時代甚晚。（在十五世紀中葉）書中或依據古說･或自生曲解･雖以鉢羅沙他鉢陀「廣釋」
<lb ed="B" n="0243a06"/>（陳那後百年內之作）等舊籍相勘･猶不盡了了。故學者動致疑議･苦無定論。然從集量搜剔古義･持以銓衡･亦易决
<lb ed="B" n="0243a07"/>也。擧一二例･如經二篇一章十五至十九經云･風雖可觸而非現量･無可見徵相故･又由共見無所區別故･唯由
<lb ed="B" n="0243a08"/>吠陀得知･然名業者爲勝異者等徵相･名業由現量而起故。「鄔波斯迦羅」中釋此･以首三經解風･後二經證
<lb ed="B" n="0243a09"/>成諸自在者。其說似不相貫･今人疑之･以爲首三經外難･後二經正釋。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243009" n="0243009"/>然今徵之集量･（前擧第四則幷釋）
<lb ed="B" n="0243a10"/>前三經正釋風爲比量･後二經例釋名業比最勝（gtsol-bo）等･適得其反。因知「鄔波斯迦羅」之短長雖有
<lb ed="B" n="0243a11"/>可議･若此等處本於舊說固可信也･又如經三篇一章一五至一七經云･不極成非因･非有及猶豫亦非因･如有
<lb ed="B" n="0243a12"/>角故爲馬･又有角者爲牛･此不定因之喩。「鄔波斯迦羅」中引古註解･同正理經五種似因。意有附會･今人疑
<lb ed="B" n="0243a13"/>之･以爲但有不成相違不定三義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243010" n="0243010"/>今徵之集量･經義本說三種･（前擧十三至十五則）義例暸然･無待詳證。因
<lb ed="B" n="0243a14"/>知「鄔波斯迦羅」等解･若此等處意有未愜･固應有簡別也。自餘尋繹破意得經古解可資研究者･猶不勝擧･
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0244a" n="0244a"/>
<lb ed="B" n="0244a01"/>復次･我國傳勝論之學･以「十句義論」爲依。十句義者･於經義有所組織變化･蓋晚出之說而印土所不傳者
<lb ed="B" n="0244a02"/>也。今人考證其書之成。當在護法以後<name role="" type="person">玄奘</name>以前。（西紀五五〇～六四〇間<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244011" n="0244011"/>）其思想遞嬗之徑路。今得集量
<lb ed="B" n="0244a03"/>各說證之･乃愈顯明。如集量說比量相有因果相屬一義和合相違五種･而於相屬中攝有和合･（前擧第五第七則
<lb ed="B" n="0244a04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0244012" n="0244012"/>）此異經而同論･其爲論文思想之源泉無疑。又謂論云相屬性爲比量因･（前擧第十一則）此亦十句義
<lb ed="B" n="0244a05"/>論釋比量之要義。而在當時旣有論書立此異說･實大可注意也。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0244a06"/>
<lb ed="B" n="0244a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四數論者之說</cb:mulu><head>四數論者之說</head>
<lb ed="B" n="0244a08"/><p xml:id="pB09p0244a0801">數論說量異義見於集量者･如次。</p>
<lb ed="B" n="0244a09"/><p xml:id="pB09p0244a0901"><note place="inline">現量品</note></p>
<lb ed="B" n="0244a10"/><p xml:id="pB09p0244a1001">（一）耳等所轉爲現量。謂耳等五･由意增上･如次取聲等五境･說爲現量。（奈旦版原本･二二上･一〇五下）</p>
<lb ed="B" n="0244a11"/><p xml:id="pB09p0244a1101"><note place="inline">爲自比量品</note></p>
<lb ed="B" n="0244a12"/><p xml:id="pB09p0244a1201">（二）隨由一種相屬現量而成所餘法･是爲比量。相屬有七･隨應爲比量因。（本･三九上･一二一上）</p>
<lb ed="B" n="0244a13"/><p xml:id="pB09p0244a1301">（三）相屬有七者･謂實與有實･如烟與火。（本･三九下･一二一下）</p>
<lb ed="B" n="0244a14"/><p xml:id="pB09p0244a1401">（四）又所害與能害･如蛇與食蛇獸。（本･四〇上･一二二上）</p>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0245a" n="0245a"/>
<lb ed="B" n="0245a01"/><p xml:id="pB09p0245a0101">（五）又因與有因。如自性與異分。（本。同前）</p>
<lb ed="B" n="0245a02"/><p xml:id="pB09p0245a0201">（六）又能生與所生。能顯與所顯等。（本･四〇下･一二二下･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245013" n="0245013"/>）</p>
<lb ed="B" n="0245a03"/><p xml:id="pB09p0245a0301">（七）比量有二。一觀差別。二觀共。觀差別者。云此是此。觀共又二。謂因與果。（本。四一下。一三二下）</p>
<lb ed="B" n="0245a04"/><p xml:id="pB09p0245a0401"><note place="inline">爲他比量品</note></p>
<lb ed="B" n="0245a05"/><p xml:id="pB09p0245a0501">（八）悟他比量以具相及遮顯。分別爲二。具相者。由宗等差別言辭五類。如云。自性是有。見異分中一類相屬
<lb ed="B" n="0245a06"/>故。如檀片等。（合結畧。　本五九下。一四二下）</p>
<lb ed="B" n="0245a07"/><p xml:id="pB09p0245a0701">（九）若由能遮餘宗而取自宗。依所餘說。是名遮顯。此又二門。一遮譬喩。二遣所樂。如遮冰解因而知有雨因。
<lb ed="B" n="0245a08"/>（本。六一下。一四四下）</p>
<lb ed="B" n="0245a09"/><p xml:id="pB09p0245a0901">（一〇）有時具相遮顯合說。如前（八）合中爲遮顯云。若非依所顯一性而起者。無共依處故應成異法。（本。
<lb ed="B" n="0245a10"/>六二下。一四五上）</p>
<lb ed="B" n="0245a11"/><p xml:id="pB09p0245a1101">上列十則。僅及三品而止。但數論晚出之說泰半具在。常徒亦謂。此宗本典七十論唯說三種比量。（見第五頌）婆
<lb ed="B" n="0245a12"/>伽斯波提彌息羅始用正理宗義而爲解釋。分具相遮顯（卽順成反破方便）二者言之。此中遮顯用間接推論之
<lb ed="B" n="0245a13"/>法。實數論宗於論議中最有效績之貢獻云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245014" n="0245014"/>是則比量二分說屬諸婆伽斯波提之依正理宗義。婆伽
<lb ed="B" n="0245a14"/>斯波提爲九世紀人。去陳那甚晚。正理宗自烏度陀迦羅始見此說。亦復後於陳那。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245015" n="0245015"/>然今據集量觀之。
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0246a" n="0246a"/>
<lb ed="B" n="0246a01"/>比量二分早已爲數論所通用･故集量得專破其說･此固不俟婆氏之更張。正理後立二分･亦無寗謂爲受數論
<lb ed="B" n="0246a02"/>之影響。此與常說適得其反･大可注意也。自餘比量各義･今人言數論之籍･鮮有論及。如費氏著印度因明全史･
<lb ed="B" n="0246a03"/>不列數論･有引集量破數論處･亦誤取彌曼薩論義･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246016" n="0246016"/>其他可知。今此戔戔･安得不鄭重視之哉。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0246a04"/>
<lb ed="B" n="0246a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五彌曼薩論者之說</cb:mulu><head>五彌曼薩論者之說</head>
<lb ed="B" n="0246a06"/><p xml:id="pB09p0246a0601">彌曼薩宗立六量･集量具引其義･如次。</p>
<lb ed="B" n="0246a07"/><p xml:id="pB09p0246a0701"><note place="inline">現量品</note></p>
<lb ed="B" n="0246a08"/><p xml:id="pB09p0246a0801">（一）凡人諸根以與有法相合而生覺者･是爲現量。（奈旦版原本･二六上･一〇九上･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246017" n="0246017"/>）</p>
<lb ed="B" n="0246a09"/><p xml:id="pB09p0246a0901"><note place="inline">爲自比量品</note></p>
<lb ed="B" n="0246a10"/><p xml:id="pB09p0246a1001">（二）現量爲先而起者･是爲比量。（本･四三上･一二五下）</p>
<lb ed="B" n="0246a11"/><p xml:id="pB09p0246a1101">（三）義准量･有二類･一向及非一向。一向者･比量决定･如由燒煮等所作知取甁等。非一向者･比量不定･如以
<lb ed="B" n="0246a12"/>勤發故無常而知非勤發故常。（本･四三下･一二五下･一二六上）</p>
<lb ed="B" n="0246a13"/><p xml:id="pB09p0246a1301">（四）無體量者･如婦不在舍･知其在外。（本･四四上･一四六上）</p>
<lb ed="B" n="0246a14"/><p xml:id="pB09p0246a1401"><note place="inline">觀遮詮品</note></p>
<pb ed="B" xml:id="B09.0037.0247a" n="0247a"/>
<lb ed="B" n="0247a01"/><p xml:id="pB09p0247a0101">（五）聲量･異於現比。（本･七三下･一五七下）</p>
<lb ed="B" n="0247a02"/><p xml:id="pB09p0247a0201">（六）一切「種」聲各自爲異･於决定義說差別聲定相屬故･如說實德業等。（本･七四上･一五七下）</p>
<lb ed="B" n="0247a03"/><p xml:id="pB09p0247a0301">（七）諸差別聲同依故･相屬故･决定故･說「有種類･」如說優曇華與靑華。（本･七四下･一五八上）</p>
<lb ed="B" n="0247a04"/><p xml:id="pB09p0247a0401">（八）總中攝別･以差別義自體相似而攝總中･但立名各別･是爲同依。（本･七七下･一六一上）</p>
<lb ed="B" n="0247a05"/><p xml:id="pB09p0247a0501">（九）詮牛馬等聲以起能詮意樂中有各別所詮故･以是有別。（本･八〇上･一六三下）</p>
<lb ed="B" n="0247a06"/><p xml:id="pB09p0247a0601">（一〇）譬喩量･如家牛與野牛相似而成了別。（本･八七下･一七一上）</p>
<lb ed="B" n="0247a07"/><p xml:id="pB09p0247a0701">彌曼薩宗最詳聲量･故觀遮詮品中反覆辨論･其義甚繁。詳爲尋繹･有益於此宗學者當不鮮也。錄所破義訖。</p></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0235a0501" to="#end0235a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">緣</lem><rdg wit="#wit.orig">綠</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="bubian-notes">
<head>大藏經補編 校注</head>
<p>
<note n="0184001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184001">費氏著書譯此頌文。首句中云 Tshad-mar gyur-pa 本意堪爲量者。費譯量所化生。誤。見 History of Indian logic, P. 276。</note>
<note n="0184002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184002">集量原名具云 Tshad-mahi mdo kun-las btus-pa。意謂從一切量本論集成者。舊解以爲解釋諸量故名集量。誤。</note>
<note n="0186003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186003">費氏著書引此本頌幷有詳解。見 History of Indian logic, p. 277。頌第二句末勘奈旦本作 Bsres-paḥo。引文錯爲 Mibsres-paho 遂以離分別與不屬名類爲二事。大誤。</note>
<note n="0186004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186004">此段同俱舍論。見寧刻本卷二。二十一頁左。</note>
<note n="0186005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186005">金本末句作色爲根行境。</note>
<note n="0187006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187006">費氏著書以此句屬下。錯斷句讀謂。破瑜伽師現量之說。大誤。見 History of Indian logic. p. 278。</note>
<note n="0188007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188007">此依原文 Phyi-rol-pahi don 譯。</note>
<note n="0189008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189008">成唯識論具引此頌。見寧刻本卷二十七頁右。又參照佛地經寧刻本卷三。九頁左。</note>
<note n="0189009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189009">次有一頌半說憶念亦具二相。後卽廣破異義。皆從畧。</note>
<note n="0191001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191001">見 History of Indian logic, p. 280。</note>
<note n="0192002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192002">此段兩譯文異。今依寶本抄。次有二頌就勝論宗空等觸義辨比量不緣自相。今畧。</note>
<note n="0192003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192003">費氏著書引此二句於破聲量一段中。別以果性。自性。不可得。釋因三相。勘論無文。殆係誤引法稱之說以爲陳那當爾也。見 History of Indian logic. pp. 280-281, 288, 311。</note>
<note n="0194004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194004">以下四頌破所比異義。費氏書中畧引其說。而有錯解。見 History of Indian logic, p. 281。</note>
<note n="0196005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196005">原文音譯 Utpala 謂靑蓮華也。</note>
<note n="0197006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197006">次有五頌半釋成因相與所相不離之義。後卽廣破異說。皆從畧。</note>
<note n="0199001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199001">見 History of Indian logic, p. 282。</note>
<note n="0199002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199002">金本此段原文……bstan-bcos-la ma ltos-pa。譯意不待論宗。寶本無此不字 ma。</note>
<note n="0199003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199003">費氏著書引此一頌而釋義不全。見 History of Indian logic, p. 282。</note>
<note n="0200004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200004">次有三頌破正理宗及成難論所說異義。今畧。</note>
<note n="0200005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200005">金本此句無不字。</note>
<note n="0200006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200006">兩本頌釋文皆不順。今取意抄。</note>
<note n="0201007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201007">見 History of Indian logic, p. 283。</note>
<note n="0202008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202008">此句唯見金本。</note>
<note n="0202009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202009">金本此句云「餘復待成立」。與理門文合。而與釋不順。</note>
<note n="0204010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204010">此段唯見金本。</note>
<note n="0204011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204011">此二破頌數論二種比量。遮顯原云 bsal-te-ḥohs-pa 具相原云 rnam-ldan 意同舊云反破方便。順成方便。文釋繁廣。今刪。</note>
<note n="0206012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206012">見 History of Indian logic, p. 285。</note>
<note n="0206013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206013">Ibid., p. 283。</note>
<note n="0207014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207014">此下一段兩本文異。今准理門抄意。</note>
<note n="0208015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208015">寶本此句作若一邊亦不離。連下文讀。</note>
<note n="0209016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209016">寶本此句無敎字。</note>
<note n="0209017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209017">此云無害從金本 Gnod-pa-med-pa 譯。次四頌半（金本三頌半）。以異門釋相違。後卽廣破異說。皆從略。</note>
<note n="0212001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212001">金本自下三品皆無品名。費氏書依金本。而謂此爲因喩品。係臆測之誤。見 History of Indian logic, pp. 276, 286。</note>
<note n="0212002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212002">Ibid., p. 286。引此半頌。末字 nyid 錯作 nyis。遂以爲因有二種。誤。</note>
<note n="0212003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0212003">此二句。金本作「是故遮止非。以爲異品相」。</note>
<note n="0213004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213004">此段寶本文句。全同理門。隱晦難解。今從金本。合原作 rjes-hgro 通指二喩合法而言。奘譯理門乃分爲合離二事。</note>
<note n="0213005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213005">金本此句作或如因法但說隨一。與奘譯理門同。</note>
<note n="0213006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213006">金本缺此句頌。</note>
<note n="0213007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0213007">費氏著書誤引此至下倒合有二云云。以爲喩有二類之證。章句全錯。見 History of Indian logic, p. 286。</note>
<note n="0214008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0214008">Ibid., p. 286。引此文。未明决擇五分之意。</note>
<note n="0214009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0214009">Ibid., p. 287。誤以爲破譬喩量。</note>
<note n="0215010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215010">相類原文。寶本作 nyer-hjal。金本作 dpe-ba。今依理門擇。</note>
<note n="0215011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215011">金本以此數字連下此復二字。爲一句頌。</note>
<note n="0215012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215012">金本缺此半頌。</note>
<note n="0215013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215013">金本此段文句。全同理門。但與釋不順。今從寶本。</note>
<note n="0215014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0215014">次下數句。金本無文。</note>
<note n="0216015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0216015">原文云合 rjes-su hgro-ba 倂指同異二喩合法而言。</note>
<note n="0217016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0217016">次下廣破異說。今畧。</note>
<note n="0220001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0220001">History of Indian logic, pp. 288-9。釋此品。但列十四過類名目。開至不至相似爲二。缺常住相似。無異相似衍無窮相似。配列梵名亦有錯誤。</note>
<note n="0220002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0220002">此句依金本抄。寶本意云。若非不成而相至者。所立已成。此是誰因。</note>
<note n="0221003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221003">此處版本不明。寶本曲尼版作言覺二因中。奈旦版作覺因等中。</note>
<note n="0221004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221004">金本此句作 med-par rtogs-pa。意云分別爲無。</note>
<note n="0223005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0223005">以下奈旦版金本譯文脫畧。直接分別相似。</note>
<note n="0225006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0225006">此下奈旦版金本始有文。</note>
<note n="0227007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0227007">金本此句作頌文。</note>
<note n="0228008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228008">此卽觀所緣釋論所云因明者說有無相隨爲因也。</note>
<note n="0228009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228009">金本文句全異。意云。增不成不定。於因是相似。</note>
<note n="0228010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228010">金本譯音作 shintenttaka。如實論所謂尸利沙樹也。實是葛藤之類。</note>
<note n="0229011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229011">寶本句末有相似 mtshuns 一字。</note>
<note n="0230012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0230012">寶本無此名目。</note>
<note n="0231013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231013">金本此句全異。意云。如是則成大難。</note>
<note n="0231014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231014">此字諸本皆作 me-rtogs（無分別）。勘理門論。應是 mo-rtags（女聲）之誤。今改正。</note>
<note n="0231015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231015">原作 ma-nin-gi rtags 卽中性聲也。</note>
<note n="0231016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231016">正理畧分原作 rigs-pa -phra-mo。正理廣分原作 rigs-pa-brtag。依下所釋。此指正理經首卷及餘卷而言。</note>
<note n="0231017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231017">金本此句作正理勝論及數論諸廣分云云。與前各品所破次第相合。</note>
<note n="0232018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0232018">次有九言二頌。總結全論。從畧。</note>
<note n="0236001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236001">今人木村泰賢解正理經負處。以爲全同如實。於此負處。卽沿用因與立義相違之名。勘集量論。正理經以宗違爲宗過。如實論以爲因過。不可混也。參照木村所著印度六派哲學。（九版本）四八七頁。</note>
<note n="0237002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237002">參照宇井伯壽。印度哲學研究。第一卷。二二二至二二六頁。宇井以如實爲一論總名。反質難爲其一品。又以反質難爲梵文 Jati（過類）翻譯。又以爲墮負應與道理難等別行。皆誤。</note>
<note n="0239003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239003">見費氏 History of Indian logic, pp. 115-116. A. B. Keith, Indian Logic and Atomism, p. 27。</note>
<note n="0240004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240004">參照印度哲學研究。第二卷。四三八。四六五。五三九頁。印度六派哲學。四五四。四五五頁。二氏皆譯名爲問題相似。但依藏譯作 skabsmtshuṅs 而不作 phyogs-daṅ-mtshuṅs 也。</note>
<note n="0240005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240005">參照印度哲學研究。第二卷。四三八。四六五。四六六。五三九。五四〇頁。又印度六派哲學。四五六。四五七頁。History of Indian logic, p. 64。宇井不審所立相似之意。以爲非觸因不合。木村又解作循環論法。費氏又以與方便相似顚倒說之。皆誤。</note>
<note n="0241006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241006">費氏書中引金本頌句云。我根意義四法相合。以爲與現存經本不符。其實寶本此句。無此意字也。參照 History of Indian logic, p. 279. note。</note>
<note n="0243007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243007">參照印度哲學研究。第一卷。二九一頁以下。</note>
<note n="0243008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243008">印度哲學研究。第一卷。一四～一六頁。Indian Logic and Atomism, p. 36。</note>
<note n="0243009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243009">印度哲學研究。第三卷。四八七～四九一頁。</note>
<note n="0243010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243010">印度哲學研究。第一卷。三三〇～三三二頁。</note>
<note n="0244011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244011">宇井伯壽。The Vaiśeṣika Philosophy, pp. 9-10。</note>
<note n="0244012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244012">參照印度哲學研究。第一卷。三〇六頁。The Vaiśeṣika Philosophy, pp. 156-157。但以爲和合可攝一義和合。誤。</note>
<note n="0245013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245013">七種名數不全。勘四譯本翻譯名義大集。數論章。4580 以下有相類之名目。作害相屬。物主相屬。能所依相屬。因果相屬。分全相屬。亦祗五種。</note>
<note n="0245014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245014">A. B. Keith, Sāmkhya system, p. 104。高桑純天譯。印度哲學槪論。三五一。三五二頁。</note>
<note n="0245015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245015">Indian Logic and Atomism, p. 90。</note>
<note n="0246016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246016">History of Indian logic, p. 278。</note>
<note n="0246017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246017">翻譯名義大集。彌曼薩章。4586。全同此文寶本。</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0235a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0235a0501">緣【CB】，綠【補編】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>